Της λογοθεραπεύτριας Φανής Τόμελιτς
«Εύχομαι να μην τραύλιζα .Όλες οι λέξεις κολλάνε στο στόμα και στη γλώσσα μου. Πίστεψε με δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα.
Εύχομαι να είχα πιο μεγάλο στόμα για κρύψω τον εαυτό μου πίσω από αυτό. Να κουβεντιάζω χωρίς φόβο και ανασφάλεια.
Εύχομαι να μην χρειαζόταν να μιλήσω άλλο, η σιωπή μου να ήταν το σήμα κατατεθέν μου.
Εύχομαι να είχα περισσότερη αυτοπεποίθηση, να πίστευα περισσότερο στον εαυτό μου.
Εύχομαι να μη στεκόμουν μόνος με χιλιάδες λέξεις που δε βγαίνουν, να μη μιλούσα σα να κουτσαίνω.
Αχ, γιατί να σωπαίνω ενώ έχω τόσα πολλά να τους πω!», αγόρι 11 ετών.
«Έχω μάθει τρεις ξένες γλώσσες στη ζωή μου, Αγγλικά, Γαλλικά και εύρυθμη ομιλία», Γερμανός ενήλικας που κάποτε τραύλιζε.
Τι είναι ο τραυλισμός;
Ο τραυλισμός μας απασχολεί από πολλά χρόνια πριν. Στα αρχαία χρόνια οι γιατροί θεωρούσαν ότι η γλώσσα ατόμων που τραύλιζαν ήταν είτε πολύ μακριά είτε πολύ κοντή, πολύ υγρή ή πολύ στεγνή. Ο Δημοσθένης θεωρούσε ότι ο τραυλισμός οφείλεται σε έλλειψη ηθικής δύναμης, ενώ ο Αριστοτέλης ότι οφείλεται σε νευρικότητα και ανικανότητα της γλώσσας.
Ο τραυλισμός αποτελεί μία διαταραχή της ομαλής ροής της ομιλίας. Η εμφάνιση της μπορεί να είναι αναπτυξιακή (εμφανίζεται στην παιδική ηλικία) ή επίκτητη (εμφανίζεται στην ενήλικη ζωή του ατόμου), με την πρώτη να εμφανίζεται συχνότερα. Η διαταραχή αυτή εμφανίζεται στο 5-15% του πληθυσμού, καθώς επίσης είναι συχνότερη στα αγόρια από ότι στα κορίτσια.
Ποια είναι τα αίτια του τραυλισμού;
Τα ακριβή αίτια του τραυλισμού παραμένουν άγνωστα. Σύμφωνα με έρευνες, ενοχοποιούνται ορισμένοι παράγοντες όπως ψυχολογικοί, περιβαλλοντικοί, νευρολογικοί και παράγοντες κληρονομικότητας. Οι σύγχρονες αντιλήψεις και θεωρίες αναφέρονται σε πιθανό συνδυασμό παραγόντων με κυριότερο των παράγοντα της κληρονομικότητας. Τα παιδιά που έχουν πρώτου βαθμού συγγένεια με άτομο που τραυλίζει, είναι πιθανόν να παρουσιάσουν και τα ίδια τραυλισμό. Πέρα από τον παράγοντα της κληρονομικότητας, αιτία τραυλισμού μπορεί να απολέσει ένα κρανιακό τραύμα, μια εγκεφαλική παράλυση, μια αλλαγή στη ζωή του παιδιού (μετακόμιση, γέννηση αδελφού) κ.α.
Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του τραυλισμού;
Ο τραυλισμός χαρακτηρίζεται από ορισμένα λεκτικά χαρακτηριστικά, τις λεγόμενες δυσρυθμίες (επανάληψη φωνήματος / συλλαβής / λέξης / φράσης, επιμηκύνσεις, μπλοκαρίσματα, παρεμβολές και επαναδιατυπώσεις), μη λεκτικά χαρακτηριστικά (αποφυγή βλεμματικής επαφής, έμμονες κινήσεις του σώματος, μορφασμοί, κλπ). Εκτός από τα παραπάνω χαρακτηριστικά, ο τραυλισμός διαθέτει και συναισθηματικές προεκτάσεις (ντροπή, θυμός, άγχος, απογοήτευση, χαμηλή αυτοπεποίθηση, απόγνωση, κλπ). Παρόλα αυτά, τα άτομα που τραυλίζουν δεν δυσκολεύονται όταν τραγουδάνε, όταν μιλάνε σε ένα μωρό ή σε κατοικίδιο ζώο ή σε κάποια κούκλα και ακόμη όταν υποδύονται κάποιο ρόλο βάση σεναρίου.
Παραδείγματα δυσρυθμιών ώστε να γίνουν πιο κατανοητές:
-
Επανάληψη φωνήματος: «Μ..μ..μ..μήλο»
-
Επανάληψη συλλαβής: «Μη..μη..μήλο»
-
Επανάληψη λέξης: «Θέλω..θέλω.. μήλο»
-
Επανάληψη φράσης: «Θέλω να ..θέλω να φάω μήλο»
-
Επιμήκυνση: «Μμμμήλο»
-
Μπλοκάρισμα: «Μ - ήλο»
-
Παρεμβολή: «Θέλω εεεε να φάω μήλο»
-
Επαναδιατύπωση: «Έφαγα, θα φάω μήλο»
Πώς μπορώ να καταλάβω εάν το παιδί μου τραυλίζει;
Μεταξύ της ηλικίας δυόμισι και πεντέμισι χρονών, ο τραυλισμός είναι ένα φυσιολογικό στάδιο στην εξέλιξη του λόγου, καθώς είναι η περίοδος που το παιδί αρχίζει να οργανώνει το λόγο του. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, τα αγόρια έχουν τριπλάσιες πιθανότητες να τραυλίσουν. Το 25% των φυσιολογικών παιδιών σε κάποια φάση της ζωής τους τραυλίζουν, περίπου το 50% των ατόμων που τραυλίζουν έχουν και κάποιο άλλο μέλος στην άμεση οικογένεια που τραυλίζει, το 90% των περιπτώσεων αρχίζουν πριν την ηλικία των 7 χρονών με περίοδο αιχμής γύρω στα 4 χρόνια και μόλις το 1% των ενηλίκων τραυλίζει.
Πώς μπορώ να βοηθήσω το παιδί μου;
Βασικά «όπλα» για την αντιμετώπιση του τραυλισμού είναι η ψυχραιμία των γονέων και η έγκαιρη ενημέρωση τους από έναν λογοθεραπευτή. Ο ειδικός θα αξιολογήσει την κατάσταση της ροής της ομιλίας του παιδιού, θα αποφασίσει εάν χρήζει θεραπευτικής παρέμβασης, θα σχεδιάσει το εξατομικευμένο θεραπευτικό πρόγραμμα, καθώς επίσης θα κρίνει τη σπουδαιότητα της συμμετοχής άλλης ειδικότητας (π.χ. ψυχολόγος) στη θεραπευτική διαδικασία. Είναι πολύ βασικό να μην μεταδοθεί στο παιδί η αίσθηση ότι δεν μιλάει καλά, γεγονός που θα επηρεάσει την ψυχολογία του. Δίνουμε λίγο χρόνο στο παιδί παρακολουθώντας την εξέλιξη της ροής της ομιλίας και καταγράφοντας γεγονότα που πιθανόν να πυροδοτούν τραυλικές συμπεριφορές στο παιδί.
Ο τραυλισμός εκτός από μία διαταραχή στην ομαλή ροή της ομιλίας, είναι και μία κατάσταση η οποία γεμίζει το άτομο ποικίλα αρνητικά συναισθήματα, όπως είναι η απόγνωση, η ντροπή και κυρίως ο φόβος. Τα άτομα που τραυλίζουν, φοβούνται λέξεις, ανθρώπους, καταστάσεις και γενικά τη συναναστροφή με άτομα που έχουν φυσιολογική ομιλία, οδηγώντας τους στο να αποφεύγουν να μιλάνε μπροστά σε άλλους. Είναι σημαντικό λοιπόν να βοηθήσουμε αυτούς τους ανθρώπους είτε είμαστε ειδικοί είτε όχι. Ο σωστός τρόπος αντιμετώπισης ενός ατόμου που τραυλίζει, είναι το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε σαν ακροατές.