Πολύ πριν το αντάμωμα του ανθρώπου με την ιστορία, την εποχή που Τιτάνες, θεοί και ήρωες ευδαιμονούσαν σε αυτόν τον τόπο, πάνοπλοι Κουρήτες στο Ιδαίο Άντρο, χόρεψαν τον πυρρίχιο χορό χτυπώντας με τα δόρατα τους τη γη, δημιουργώντας εκκωφαντικό θόρυβο που κάλυψε το κλάμα του νεογέννητου Δία, σώζοντας τον έτσι από τον αδηφάγο Κρόνο.
Μια άλλη εκδοχή θέλει τη θεά Αθηνά να χορεύει τον ενόπλιο χορό, σείοντας την ασπίδα και το δόρυ της στιγμές μετά την γέννηση της από το κεφάλι του πατέρα της, Δία. Τον ίδιο χορό λέγεται ότι χόρεψε και μετά την συντριβή των Τιτάνων και την αιώνια φυλάκιση τους στα Τάρταρα. Η ίδια θεά στην Ιωλκό πρόσφερε ως δώρο-όπλο τον πυρρίχιο στους Αργοναύτες, στο ξεκίνημα της εκστρατείας τους.
Σύμφωνα με άλλους μύθους η γέννηση του πυρρίχιου συντελέστηκε κάτω από τα αιματοβαμμένα τείχη της Τροίας. Ήταν λένε ο Νεοπτόλεμος-Πύρρος, ο γιος του ημίθεου Αχιλλέα που επαρμένος από χαρά για τον θάνατο του Ευρύπυλου τον πρωτοχόρεψε. Στην επικρατέστερη εκδοχή του μύθου, ήταν ο Κουρήτης Πύρριχος που όταν αντίκρισε το νεκρό σώμα του Πατρόκλου, συντετριμμένος από την οδύνη και τον πόνο, άρχισε να ταλαντεύεται στην αρχή αργά και πονεμένα και στη συνέχεια έντονα και ρυθμικά μετατρέποντας τη θλίψη του σε οργή και ξέσπασμα για τον άδικο θάνατο του φίλου του. Οι συμπολεμιστές του, παρασύρθηκαν από τον ρυθμό και εκείνο το βράδυ γύρω από τις αναμμένες φωτιές κάτω από τα τείχη της Τροίας, γεννήθηκε ο άγριος χορός που ονοματίστηκε από τα πυρρά μαλλιά του πρωτοχορευτή του...
« Ο Πυρρίχιος είναι θείο Δώρο των θεών προς τους ανθρώπους » (Πλάτων)
Για πολλούς αιώνες η φλόγα του πυρρίχιου έκαιγε άσβεστη. Ο χορός χορευόταν σε μεγάλες γιορτές όπως αυτή των Παναθηναίων αλλά και αποτελούσε μέρος της στρατιωτικής εκπαίδευσης των αρχαίων Ελλήνων. "Εκμανθάνουσι πάντες εν Σπάρτη, από πέντε ετών πυρριχίζειν.΄΄( Αθήναιος, Επιτομή 2.2.134). Οι Μακεδόνες τον ανήγαγαν σε χορό των δυνατών και τον αγάπησαν τόσο που ονομάστηκαν πυρριχιστές. Ο Ξενοφών στο έργο του ΄΄ Κύρου Ανάβασις΄΄ αναφέρει πως μια ομάδα Ελλήνων μισθοφόρων το 401 π.Χ. εντάχθηκε στη στρατιά του Πέρση Κύρου του Νεότερου, ο οποίος ήθελε να αρπάξει το θρόνο από τον αδερφό του Αρταξέρξη Β', το Μεγάλο Βασιλιά της Περσικής Αυτοκρατορίας. Όμως, στη μάχη στα Κούναξα ο Κύρος έχασε τη ζωή του και οι ελληνικές μισθοφορικές δυνάμεις ξεκίνησαν το ταξίδι της επιστροφής (Κάθοδος των Μυρίων) στρατοπεδεύοντας για 45 ημέρες στα Κοτύωρα του Πόντου ...<<Συνεχίζοντας κατόπιν την πορεία τους για άλλες δυο μέρες φτάνουν στα Κοτύωρα , πόλιν Ελληνίδα Σινωπέων άποικον...>>
Στη γιορτή που οργάνωσαν οι κάτοικοι των Κοτυώρων χόρεψαν και τον πυρρίχιο χορό. Ας σημειωθεί ότι ο Ξενοφών αναφέρει πως τον πυρρίχιο χορό χόρεψαν όχι μόνο άνδρες αλλά και γυναίκες, κάτι που δεν ήταν ασυνήθιστο τότε .
Πυρρίχειος- Χορός Σέρρα
Τον πυρρίχιο διασώζουν σήμερα οι Πόντιοι και τον ονομάζουν και Σέρρα από τον ποταμό Σέρρα, ανατολικά της Τραπεζούντας. Στον πυρρίχιο χορό δείχνει ο χορευτής την τέχνη του. Στην αρχή η κίνηση του χορού είναι αργή. ΑΤΣΑΠΑΤ λέγεται το αργό μέρος του. Πάντα με το κεφάλι ψηλά οι χορευτές εκτελούν το κάθε βήμα. Είναι χαρακτηριστικές οι κινήσεις των ώμων. Στο δεύτερο μέρος του χορού βλέπουμε τον ρυθμό να ανεβαίνει. Και εκεί οι χορευτές κρατούν το κεφάλι τους ψηλά. Το δεύτερο μέρος του χορού ονομάζεται ΤΡΟΜΑΧΤΟΝ. Οι παραλλαγές του χορού πολλές, μαρτυρούν το πέρασμά του μέσα από το χώρο και χρόνο και το συναπάντημα του με το σήμερα. Αυτό που δεν άλλαξε και έφτασε αναλλοίωτο ως εμάς είναι η ίδια η ουσία του χορού, η εσωτερική διονυσιακή του δύναμη που κατορθώνει να μεταλλάξει την ενεργειακή υπόσταση του χορευτή παρασύροντας τον σε έναν τόπο με ανέμους που ξεριζώνουν πέτρες και λυγίζουν κορμιά...(Λένα Σαββίδου)
5ος κύκλος σεμιναρίων ποντιακών χορών
Ο Σύλλογος Βορειοελλαδιτών Σύρου επαναλαμβάνει τα σεμινάρια ποντιακών χορών το
Σάββατο 3 Δεκεμβρίου στις
18.45-20.45 και την
Κυριακή 4 Δεκεμβρίου στις
11.00-13.00 , στα γραφεία του Μυτιλήνης 17 Ερμούπολη.
Με εκτίμηση
Υποπλοίαρχος(ε.α.)
Ουρανία Πανταζή Π.Ν.
Πρόεδρος του συλλόγου