Άρθρα

Σκέψεις πάνω στο νόημα του χρόνου

Κατά κοινή ομολογία, ο χρόνος είναι πανδαμάτωρ. Δαμάζει και φθείρει τα πάντα στο πέρασμά του, ελέγχει δε τους ανθρώπους και τη φύση κατά πως βούλεται. Θεολογικά ωστόσο (αλλά και επιστημονικά) και ο χρόνος έχει αρχή και υψηλή μάλιστα αξία.

Καταρχάς, στη Γένεση, το πρώτο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, διαβάζουμε ότι η δημιουργία του κόσμου έγινε «εν αρχή», δηλαδή «εν χρόνω». Μέσα στο χρόνο. Ο χρόνος δηλαδή ξεκίνησε να υπάρχει παράλληλα με την πλάση του κόσμου, όταν ο Θεός Πατέρας δημιούργησε από το μηδέν «δια του Υιού Του» τα πάντα και μόνο με το λόγο Του. Έκτοτε, η δημιουργική εξέλιξη δείχνει την πανσοφία του Θεού και την πρόνοιά Του για τον κόσμο και τον άνθρωπο, σε μια πορεία συνάντησης μαζί Του, που φαίνεται, εκτός από την Αποκάλυψή Του, και στην ακρίβεια, την τάξη, τη σκοπιμότητα και τις διαρκείς ανοδικές συνθέσεις που προβαίνει η φύση, βαδίζοντας με θαυμαστό σχεδιασμό προς μια οικολογική ισορροπία.

Κατά δεύτερον, και σύμφωνα με τον αγωνιστικότερο ιεροκήρυκα της ιστορίας, απόστολο Παύλο, ο χρόνος δόθηκε από το Θεό για τον εξαγιασμό ανθρώπου και κτίσεως. «Η ΗΜΕΡΑ πλησίασε», «έφτασε», επισημαίνει στην σχετική αποστολική περικοπή του (Ρωμ. 13,12). Ποια ‘ημέρα’; Όχι μόνο κάθε ημέρα που ο Θεός προσέφερε δια της φυσικής δημιουργίας. Όχι μόνο η ημέρα της Κυριακής, που ως Λειτουργική είναι αγιότερη από τις άλλες. Όχι μόνο η ‘ημέρα της σωτηρίας’, δηλαδή όλος ο παρών βίος μας, που πρέπει να είναι λουσμένος με το φως του Χριστού, αλλά και η Ημέρα της ένδοξης Δευτέρας αυτού Παρουσίας, που θα πραγματοποιηθεί όποτε ο Θεός κρίνει ότι συμφέρει καλύτερα την ανθρωπότητα. Γι’ αυτό και ο θείος Παύλος τονίζει: «Είναι ώρα να ξυπνήσουμε και να σηκωθούμε» (Ρωμ. 13,11). Δηλαδή από τον πνευματικό ύπνο και την αμέλεια, από την άγνοια και την πλάνη. «Να αποθέσουμε, συνεχίζει, τα σκοτεινά έργα και να ντυθούμε με τα όπλα του φωτός». Να αποβάλουμε τα έργα της οντολογικής αποτυχίας μας και να οπλιστούμε με καλά έργα που μόνο αυτά θα μας συνοδεύσουν και θα μας κρίνουν στην άλλη ζωή. Να ντυθούμε δηλονότι με το φως του Χριστού. Επισημαίνει επομένως ο απόστολος των εθνών πως η συνείδηση του πιστού οφείλει να βρίσκεται σε εγρήγορση. Η πνευματική βαρηκοΐα και η υπνοβασία να θεραπευτούν και η ζωή μας να βαδίζει από τα «ρέοντα» (προσκόλληση στη διασκέδαση, το χρήμα, τη δόξα, την ηδονή κ.α.) προς τα «μένοντα» (την αιώνια ζωή).

Η «γλυκύτης του κόσμου», διδακτικότατη παράσταση στο ναό του Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης, παρουσιάζει όλο το νόημα της ζωής και του χρόνου: Ένας οδοιπόρος για να ξεφύγει από θηρίο μέσα στο δάσος ανέβηκε σε δέντρο που είχε γλυκύτατους καρπούς και τα φύλλα του έσταζαν μέλι. Ξεχάστηκε εκεί τρώγοντας και πίνοντας, ενώ δύο μικρά ποντίκια, άσπρου και μαύρου χρώματος, ροκάνιζαν και τελικά έκοψαν τις ρίζες του δέντρου, οπότε ο ταξιδιώτης πέφτοντας φαγώθηκε από το θηρίο που περίμενε υπομονετικά. Ο οδοιπόρος συμβολίζει τον κάθε άνθρωπο, το δάσος τους κινδύνους της ζωής, το θηρίο το κακό και τον θάνατο, το δέντρο την παρούσα ζωή, οι καρποί και τα φύλλα τις πρόσκαιρες ηδονές και την νωθρή ζωή, ενώ τα δύο ποντίκια, την μέρα και τη νύχτα, το χρόνο, που ζυγίζει τα έργα μας και για άλλους αποβαίνει ευλογία, ενώ για άλλους κατάκριση.

Σύμφωνα με το Μέγα Βασίλειο, κάθε στιγμή ζυγίζει και προσφέρει αιωνιότητα. Το παρελθόν για τον καθένα από εμάς έχει χαθεί ανεπιστρεπτί. Το μέλλον είναι άπιαστο. Παραμένει μια άκρως φευγαλέα στιγμή που ονομάζουμε παρόν και που κρίνει την πορεία της ζωής και τη σωτηρία μας. Η παρούσα ζωή ονομάζεται από τον Μ. Βασίλειο «Έβδομη Ημέρα», ενώ η απόλαυση των ουρανίων αγαθών «Όγδοη Ημέρα» του Κυρίου, ανέσπερη Ημέρα της Βασιλείας Του. Ακόμη λοιπόν και ένα λεπτό της ώρας έχει μεγάλη και αιώνια αξία. Άλλωστε, μέσα σ’ ένα λεπτό πρόλαβε να μετανοήσει ο δεξιός ληστής πάνω στο σταυρό του και να εξασφαλίσει από τον Χριστό τον παράδεισο. Με την παρουσία του ο Χριστός γεμίζει το χώρο και το χρόνο: «Εγώ είμαι το Α και το Ω, ο πρώτος και ο τελευταίος, η Αρχή και το Τέλος», λέγει ο ίδιος στην Αποκάλυψη (22,13).

Ο χρόνος τρέχει και κυλά όπως μια σφαίρα, όπως το ποτάμι ή όπως το τραίνο. Ορισμένοι άνθρωποι συμπαρασύρονται μαζί του χωρίς να συνειδητοποιούν την αξία του και το νόημά του. Διάγουν σαν να βρίσκονται μονίμως υπό υπνωτιστική επήρεια. Τα πάντα αντίθετα αποτελούν και μια χρυσή ευκαιρία για «να εξαγοράσουμε τον καιρό» (Εφ. 5,15-17), να επωφεληθούμε προς απόκτηση αιωνίων αγαθών, να προσφέρουμε στους άλλους, να βάλουμε πλεύση προς νέες και εποικοδομητικές σχέσεις, να δοξάζουμε το Θεό με κάθε αναπνοή.

Τέλος, «χίλια ‘αύριο’ δεν μπορούν να κάνουν ένα ‘σήμερα’. Ο δρόμος του ‘αύριο’ οδηγεί στην πόλη του ‘ποτέ’» (Τζοβάνι Παπίνι).

Μιχαήλ Χούλης
Θεολόγος

ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ:

• ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, αρχιμ. Δανιήλ Αεράκη, Αθ. 1999
• ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ, Δημήτρη Πετριλιώτη, εκδ. Σαββάλας, 1998
• ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΚΕΙΝΟΥ, αρχιμ. Δανιήλ Αεράκη, Αθ. 1984
• ΜΕ ΟΔΗΓΟ ΤΟΝ ΠΑΥΛΟ, αρχιμ. Δανιήλ Αεράκη, Αθ. 1982
• ΟΙ ΑΠΟΣΤΟΛΟΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΑΚΩΝ, Συμεών Κούτσα, Μητρ. Νέας Σμύρνης, τ. β΄, Αποστολικής Διακονίας, 2002
• Ο ΧΡΙΣΤΟΣ Ο ΜΟΝΟΣ ΟΔΗΓΟΣ, αρχιμ. Δανιήλ Αεράκη, Αθ. 1983
• ΨΙΧΙΑ ΑΠΟ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ, Συλλογή Κ. Κούρκουλα, Αθ. 1973

• Γράφουμε μόνο στα Ελληνικά, όχι Greeklish - παρακαλούμε σεβαστείτε την ελληνική γλώσσα
• Δεν γράφουμε ολόκληρο το σχόλιο με ΚΕΦΑΛΑΙΑ.
• Αποφεύγουμε τις ύβρεις και τους απαξιωτικούς, ανυπόστατους ή προσβλητικούς χαρακτηρισμούς.
• Δεν υπάρχει περιορισμός στο μέγεθος του κειμένου, ωστόσο καλό θα ήταν να περιοριστείτε σε σύντομους σχολιασμούς.