Ο 1ος ΧΡΟΝΟΣ:
Η νοητική αλλαγή που, όπως θεωρείται, αρχίζει από τον πρώτο χρόνο, επιτείνεται πολύ, όχι μόνο για να κατανοήσει το παιδί συνειδητά το περιβάλλον, αλλά για να συνεννοείται γλωσσικά και να γίνει ενεργητικό δημιουργικά. Ενστικτωδώς, αναπτύσσονται οι ιδιαίτεροι ανθρώπινοι κανόνες και οι μεταξύ των ανθρώπων κανόνες συμπεριφοράς. Βιολογικά, αναπτύσσεται ο έλεγχος του εντέρου (σφιγκτήρων) και της κύστης. Κινητικά, το παιδί γίνεται ολοένα και πιο επιδέξιο.
Ως προς τον λόγο και την ομιλία (0-6 μηνών): Το μωρό σας αντιδρά στους ήχους, κοιτάζει ή στρέφει το κεφάλι του προς την πηγή τους. Παράγει ήχους. Έως 12 μηνών: Καταλαβαίνει απλές οδηγίες, λέει (μαμά) και (μπαμπά). Ανταποκρίνεται, όταν ακούει το όνομά του. 18ος μήνας: (το παιδί τρέχει): Μόλις που έχει αποκτήσει το παιδί των 12 μηνών την όρθια στάση και αρχίζει να προχωρά και να τρέχει μ’ έναν δικό του τρόπο, που του επιτρέπει να ακολουθεί τον ενήλικα.
Κινητικά, χαρακτηρίζεται από την ορμή για τρέξιμο. Το παιδί τρέχει πηδώντας και αυτός είναι τρόπος κίνησης αυθόρμητης δημιουργικότητας. Η δομή αυτή παραμένει στο παιδί ευεργετική σ’ όλη τη ζωή, ιδίως στους αθλητές. Επίσης, κάθε ηθελημένη κίνηση ρυθμίζεται εκ των προτέρων και γίνεται τόσο ακριβής, που το παιδί από την όρθια στάση μπορεί να ρίξει μια μπάλα. Ένστικτα: Το παιδί έχει αποκτήσει τον έλεγχο της αφόδευσης.
Προσανατολισμός στον χώρο: Αποκτά την κάθετη διάσταση, και φαίνεται το ύψος στο χτίσιμο πύργων από ξύλινα τουβλάκια. Έπειτα , μπορεί το παιδί σιγά – σιγά να βρίσκει σχέδια και «κόλπα». Π.χ. να μπορεί να υπερπηδά ένα εμπόδιο. Γλωσσικά: Δημιουργείται ένα λεξιλόγιο από μεμονωμένες λέξεις, οι οποίες έχουν σημασία για το παιδί και οι οποίες μπαίνουν ως προτάσεις μιας λέξης, αντίστοιχες με τις ανάγκες του. Συναισθηματικά: Διαφοροποιείται περισσότερο το βίωμα της χαράς. Το παιδί αρχίζει επίσης να ντρέπεται.
Αισθητικά: Το παιδί δείχνει ολοένα και περισσότερη χαρά στο να μουντζουρώνει. Χαίρεται επίσης, με τους ήχους που κάνουν τα αντικείμενα όταν τα πετά, εξωτερικεύοντας έτσι τις δικές του απαιτήσεις, κάτι το οποίο όμως συμβαίνει χωρίς ρυθμό. Αδρά, μαθαίνει νέες δυνατότητες παιχνιδιού και χαίρεται στην ανακάλυψη.
Ο 2ος ΧΡΟΝΟΣ: (το παιδί που εναντιώνεται)
Έχει ήδη ξεπεράσει το βάρος ενός Homo Erectus ( ο εγκέφαλος κυμαίνεται τώρα στα 1.1150gr ). Το παιδί εξελίσσεται σε άτομο με τις δικές του προτιμήσεις, σχέδια και επιθυμίες, οι οποίες μερικές φορές έρχονται σε αντίθεση με εκείνες των ενηλίκων και εναντιώνεται σε αυτούς. Η κινητικότητα είναι τόσο πολύ ανεπτυγμένη, που προοδεύει πολύ η μεγάλη εξάσκηση δεξιοτήτων ακόμα και στο σκι. Στην ενστικτώδη βάση της κοινωνικής συμπεριφοράς: Ωριμάζει η επικρατούσα κινητοποίηση, στην οποία διαφαίνεται η εμφάνιση κάποιας επιθετικότητας, που του δίνει κάποια θέση στην οικογένεια. Αυτή η επιθετικότητα γίνεται πιο αυτόματη. Άλλοτε εμφανίζεται παραπάνω απ’ όσο πρέπει και άλλοτε σε πιο ήπια μορφή.
Το παιδί ακόμα σε αυτή την ηλικία παίρνει αγκαλιά στο κρεβάτι του τις κούκλες και τα ζωάκια (εννοείται παιχνίδια), όπως αγκαλιάζει τη μέρα τους γονείς. Όσον αφορά τις σχέσεις στον χώρο: Αναπτύσσει όλο και περισσότερο τις ικανότητες προσανατολισμού σε σχέση με την προηγούμενη ηλικία. Ενώ βαθμιαία αναπτύσσεται η τρισδιάστατη δραστηριότητα στο χώρο. Η διάκριση, όμως του αριστερού και δεξιού αναπτύσσεται συνήθως στο 7ο έτος, αν και σε μερικά άτομα υπάρχουν δυσκολίες σχετικά μ’ αυτήν την ικανότητα σ’ όλη τους τη ζωή. Αισθητικά: Το παιδί δημιουργεί προ/ρυθμικές και προ/μελωδικές τονικές ακολουθίες φθόγγων, τις οποίες όμως δεν μπορεί να παράγει ξανά. Γλωσσικά: Το παιδί εκφράζεται ήδη με προτάσεις δύο λέξεων, λέει το όνομά του και αρχίζει ακούραστα να ρωτά. Όταν έχουμε αυτό το πλήθος των ερωτήσεων, που εκφέρονται «ενοχλητικά» μερικές φορές, τότε εμφανίζεται η αρχή της ηλικίας των ερωτήσεων, η οποία παρατείνεται κατ’ ουσία στους επιστήμονες δια βίου και χωρίς αυτό, η καλλιέργεια της γνώσης δεν θα ήταν εφικτή. Τεχνική παιχνιδιού: Έρχεται να προστεθεί στη δοκιμή του παιχνιδιού. Το παιχνίδι ρόλων (μητέρα με παιδιά κούκλες, αγρότης με παιχνίδια ζωάκια κ.λ.π.). Η χαρά για τέτοιου είδους ενασχόληση παραμένει κατ’ ουσία στους ηθοποιούς δια βίου, στους οποίους υπάρχει και έχει αναπτυχθεί περισσότερο η τάση για έκφραση. Αδρά, αναπτύσσεται η συνειρμική σκέψη στη βάση της ερώτησης του «τι;»
Αυτή η σκέψη είναι ακόμη αρχαϊκή ( ύλη και πνεύμα σε ελεύθερους συνδυασμούς, όπως για παράδειγμα: το παιδί αναφέρει λουλούδια που μιλούν). Πολλές φορές δίνει ανθρώπινες ιδιότητες σε αντικείμενα ή σε ζώα. Τα μετέπειτα ερωτήματα για το «γιατί;» ξεκινούν πρώτα την αιτιολογική σκέψη και με αυτή στον μετέπειτα δρόμο για τις επιστήμες. Σχετικά με τον ύπνο: Ανάγεται ήδη στις δώδεκα ώρες, η αρχική διάρκεια του ύπνου των είκοσι ωρών περίπου. Το παιδί αποκτά τώρα συνήθειες για να αποκοιμηθεί (π.χ. αγκαλιάζει το αγαπημένο του κουκλάκι κ.λ.π.). Του αρέσουν οι ιστοριούλες ύπνου. Μ’ αυτές τις ιστοριούλες το παιδί βυθίζεται στον «μαγικό κόσμο» του ασυνείδητου, χωρίς να θυμάται πάντως τα όνειρα.
Μόσχα Κοντορούση, Λογοπαθολόγος-Λογοθεραπεύτρια
Τηλ. επικοινωνίας: 2281086970 και 6936932161
Δ/νση: Λεωφ. Α. Παπανδρέου 2 (αρχή Λαλακιάς), Ερμούπολη -84100, Σύρος