Ο καθένας από εμάς διαθέτει ένα πολύ σημαντικό όργανο για την καθημερινή του ζωή, αλλά ταυτοχρόνως και ένα όργανο που το θεωρούμε δεδομένο. Ας σκεφτούμε λοιπόν λίγο τη ζωή μας χωρίς το πολύτιμο αγαθό της φωνής. Πόσο διαφορετικός θα ήταν ο τρόπος επικοινωνίας με τους γύρω μας; Πώς θα μιλούσαμε στο τηλέφωνο με τους φίλους μας; Στο ραδιόφωνο δεν θα ακούγαμε τραγούδια παρά μόνο μελωδίες, η δασκάλα θα έπρεπε να βρει άλλο τρόπο για να κάνει το μάθημα στα παιδιά και η ζωή μας θα ήταν … ήσυχη!
Τι είναι η φωνή;
Η φωνή λοιπόν είναι πολύ σημαντική για τη ζωή μας, τόσο την κοινωνική όσο και την επαγγελματική. Είναι αυτή που μας χαρακτηρίζει και μας εκφράζει. Ας μην ξεχνάμε όμως ότι χρειάζεται φροντίδα και προσοχή, όπως και τα υπόλοιπα όργανα του σώματος μας. Η φυσιολογική παραγωγή της φωνής είναι αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης του αναπνευστικού συστήματος, του λάρυγγα και του ηχητικού συστήματος. Με πιο απλά λόγια, η φωνή είναι ο ήχος που παράγεται κατά τη δόνηση των φωνητικών χορδών του λάρυγγα. Ο αέρας που προέρχεται από τους πνεύμονες κατά την εκπνοή περνά από τις φωνητικές χορδές, οι οποίες ταλαντεύονται λόγω του αέρα με αποτέλεσμα τη δημιουργία της φωνής.
Τι μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στη φωνή μας;
Διάφοροι παράγοντες μπορούν να προκαλέσουν αλλαγές στην ποιότητα της φωνής μας. Όπως για παράδειγμα η κατάχρηση της φωνής, ψυχολογικοί παράγοντες, ασθένειες και ανατομικές ανωμαλίες του λάρυγγα, καθώς και η ενδοκρινολογικές διαταραχές (π.χ. υποθυρεοειδισμός, υπερθυρεοειδισμός).
Οι συχνότερες αιτίες που προκαλούν αλλαγές στη φωνή μας είναι οι ιώσεις, οι οποίες προκαλούν πρήξιμο των φωνητικών χορδών, το κάπνισμα, καθώς είναι ιδιαίτερα σκληρό για το λάρυγγα. Επίσης, οι αλλαγές στη φωνή είναι από τα πρώτα σημάδια του καρκίνου του λάρυγγα, για αυτό καλό θα ήταν με τις πρώτες αλλαγές που θα παρατηρήσουμε στη φωνή μας να απευθυνθούμε σε έναν ειδικό γιατρό.
Πώς μπορούμε να φροντίσουμε και να προστατεύουμε τη φωνή μας;
Η φωνή μας χρειάζεται ξεκούραση και χαλάρωση, συντήρηση, καθώς και την απαραίτητη υγιεινή φροντίδα.
Αυτά που μπορούμε να κάνουμε εμείς για να φροντίσουμε και να προστατεύσουμε τη φωνή μας είναι:
-
Να μειώσουμε ακόμη και να σταματήσουμε το κάπνισμα. Ο καπνός είναι ιδιαίτερα βλαβερός για το λάρυγγα και τις φωνητικές χορδές. Αποτελεί τη κυριότερη αιτία εμφάνισης καρκίνου του λάρυγγα, καθώς επίσης ερεθίζει τις φωνητικές χορδές.
-
Να πίνουμε αρκετό νερό. Η ενυδάτωση είναι πολύ σημαντική για την υγιεινή του σώματος μας, αλλά και για τις φωνητικές μας χορδές.
-
Να αποφεύγουμε όσο μπορούμε περιβάλλοντα με καπνό και σκόνη. Τα ξηρά περιβάλλοντα, αλλά και τα περιβάλλοντα με κάπνα ή σκόνη στεγνώνουν και ξηραίνουν το λάρυγγα, με αποτέλεσμα να επιβαρύνονται οι φωνητικές χορδές. Διατηρώντας την ατμόσφαιρα «υγρή» ανοίγοντας ένα παράθυρο ή βάζοντας ένα φυτό στο δωμάτιο, βοηθούμε και στη διατήρηση της υγρασίας του λάρυγγα.
-
Να περιορίσουμε την κατανάλωση αλκοόλ και καφέ. Η υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης και αλκοόλ προκαλούν αφυδάτωση του οργανισμού και κατά συνέπεια επιβάρυνση των φωνητικών χορδών.
-
Να αποφεύγουμε να βήχουμε για να «καθαρίζουμε» το λαιμό μας. Όταν βήχουμε γιατί νιώθουμε ότι ο λαιμός μας χρειάζεται «καθάρισμα», οι φωνητικές χορδές χτυπούν μεταξύ τους. Εάν βήχουμε συχνά, τότε είναι πολύ πιθανόν να προκαλέσουμε τραυματισμό/βλάβη στις φωνητικές μας χορδές. Αντί να βήξουμε για να «καθαρίσουμε» το λαιμό μας, μπορούμε να πιούμε λίγο νερό ή να καταπιούμε.
-
Να περιορίσουμε τη χρήση της φωνής μας όταν είμαστε άρρωστοι. Η γρίπη μπορεί να προκαλέσει πρήξιμο των φωνητικών χορδών και κατά συνέπεια πολλές φορές η φωνή μας ακούγεται παράξενη. Για να μην τις ταλαιπωρήσουμε περαιτέρω το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να τις ξεκουράσουμε και να τις αφήσουμε να αναρρώσουν.
-
Να μην κάνουμε κατάχρηση της φωνής μας. Στην καθημερινότητα μας δεν πρέπει να ουρλιάζουμε ούτε να φωνάζουμε για οποιοδήποτε λόγο. Επίσης, αποφεύγουμε να μιλάμε δυνατά σε περιβάλλοντα με θόρυβο. Σε περίπτωση που νιώσουμε κάποια ενόχληση ή κούραση, ο λαιμός είναι στεγνός ή αρχίζουμε να βραχνιάζουμε, τότε αυτό που πρέπει να κάνουμε για να νιώσουμε καλύτερα και να φροντίσουμε τη φωνή μας είναι να σταματήσουμε να μιλάμε. Είναι σημαντικό να μην προσπαθήσουμε να μιλήσουμε, διότι στην προσπάθεια μας αυτή θα δοκιμάσουμε νέους τόνους οι οποίοι δεν είναι «άνετοι» για τη φωνή μας και έτσι θα χειροτερεύσουμε την κατάσταση τους.
Πώς καταλαβαίνουμε ότι υπάρχει προβλήματα στο λάρυγγα και στη φωνή μας; Δύσκολα θα αγνοήσουμε τα συμπτώματα που δηλώνουν την ύπαρξη προβλήματος στις φωνητικές μας χορδές ή στο λάρυγγα. Η φωνή μας επηρεάζεται κατά πολύ εάν κάποιο από τα παραπάνω δεν λειτουργεί σωστά, καθώς αυτές οι δύο δομές αποτελούν το βασικό μέσο παραγωγής της. Οι αλλαγές στη φωνή μας, όπως η τραχύτητα, η βραχνάδα, η οξεία ποιότητα φωνής, ακόμη και η αφωνία (απουσία φωνής) σηματοδοτούν την ύπαρξη προβλήματος.
Τι κάνουμε όταν υπάρχει πρόβλημα στη φωνή μας;
Σε περίπτωση ενοχλήσεων στο λαιμό, καθώς και αλλαγών στην ποιότητα της φωνής, καλό θα ήταν να επισκεφθούμε αμέσως έναν ειδικό γιατρό όπως είναι ο ωτορινολαρυγγολόγος. Εκείνος θα μας εξετάσει, θα πάρει το ιατρικό ιστορικό μας και εάν χρειάζεται θα μας παραπέμψει σε λογοθεραπευτή. Με τη σειρά του ο λογοθεραπευτής θα οργανώσει το κατάλληλο θεραπευτικό πρόγραμμα για εμάς, ώστε να βοηθήσει τη φωνή μας και το λάρυγγα μας να επανέλθουν στα φυσιολογικά τους επίπεδα και θα μας συμβουλέψει και θα μας εκπαιδεύσει να μάθουμε τι φροντίδα χρειάζεται η φωνή μας ανάλογα με τη δυσκολία που αντιμετωπίζουμε. Ας μην αμελούμε τα σημάδια που πιθανόν σηματοδοτούν δυσκολίες στη φωνή μας. Η γνώμη ενός ειδικού πάντοτε είναι βοηθητική και χρήσιμη.
Ας σκεφτούμε λοιπόν πόσο σημαντική είναι η φωνή για τη ζωή μας και πόσα μας προσφέρει. Αξίζει την προσοχή μας και τη φροντίδα μας; Νομίζω πως ναι!
Φανή Τόμελιτς