Κώστας Ασημακόπουλος
Ελεύθερο Ρεπορτάζ
Το πρωινό της Δευτέρας 9 Ιουλίου 1956 το Αιγαίο σείστηκε από άκρη σε άκρη. Οι ανυποψίαστοι κάτοικοι των κυκλαδίτικων νησιών δεν ήξεραν τι ακριβώς συμβαίνει. Άμεση πληροφόρηση δεν υπήρχε. Τηλεόραση, κινητά τηλέφωνα, social media ήταν έννοιες άγνωστες.
Πέρα από τα νησιά που βρίσκονταν κοντά στο επίκεντρο του σεισμού των 7,5 Ρίχτερ όπως η Αμοργός, η Σαντορίνη, η Ανάφη, η Ίος, το βάρος πέφτει στην πρωτεύουσα των Κυκλάδων Σύρο. Παρότι η απόσταση που χωρίζει τη Σύρο από το επίκεντρο είναι μεγαλύτερη των 50 μιλίων (περίπου 70 χιλιόμετρα) το τσουνάμι φτάνει με δύναμη στη Σύρο.
Περνάει πάνω από τον προβλήτα και παρασέρνει τα πάντα φτάνοντας μέχρι την υπερυψωμένη πλατεία του δημαρχείου Ερμούπολης. Τον αρχικό φόβο και πανικό των κατοίκων διαδέχεται η έκπληξη και η απορία για το τι ακριβώς έχει συμβεί.
Φωτογραφίες θαμένες στο συρτάρι
Είναι στιγμή που ο φωτογράφος της εποχής απαθανατίζει τις στιγμές που για περίπου 70 χρόνια θα μείνουν μέσα σε ένα συρτάρι...
Το ethnos.gr αποκαλύπτει σήμερα πέντε μοναδικά ντοκουμέντα, πέντε φωτογραφικά καρέ που για 69 χρόνια ήταν «θαμένα».
Με τη βοήθεια δύο αγαπημένων συριανών, του Γιώργου Τσαμπακούρη και του Αντώνη Χρύσανθου Σολάρη μας παραδόθηκαν και τις δημοσιεύουμε.
Για την ακρίβεια πρόκειται για τις πέντε φωτογραφίες που ανήκουν στο φωτογραφικό αρχείο του Τσαμπακούρη που με επιμέλεια, σεβασμό και ευλάβεια φροντίζει εδώ και πολλές δεκαετίες.
Είναι φωτογραφίες που τραβήχτηκαν την ώρα που τα νερά έχουν μπει μέσα στους δρόμους της Ερμούπολης και έχουν πλημμυρίσει σπίτια, επιχειρήσεις και την αγορά.
Κυνηγούσαν ψάρια
Διακρίνονται οι έκπληκτοι κάτοικοι να παρακολουθούν περπατώντας μέσα στα νερά, παιδιά να προσπαθούν να πιάσουν ψάρια πάνω στον προβλήτα αλλά και οι ζημιές που προκλήθηκαν στις εγκαταστάσεις του λιμανιού μπροστά από το σημείο που σήμερα βρίσκεται το ξενοδοχείο Ερμής και που τότε είχε μπροστά μικρή παραλία με άμμο.
Ραουζαίος και Ρούσσος
Σύμφωνα με δύο εν ζωή συριανούς, τον πρώην πρόεδρο του Δήμου Άνω Σύρου (του πρώτου Δήμου του Ελληνικού κράτους) Αντώνη Ρούσσο και τον Κώστα Ραουζαίο «οι κάτοικοι πανικόβλητοι πετάχτηκαν στους πλακόστρωτους δρόμους της Ερμούπολης».
Το παλιό νοσοκομείο στο σημερινό καζίνο
Σύμφωνα με τις αναφορές της εποχής σημειώθηκαν σοβαρές ζημιές σε παλιά σπίτια αλλά αυτό που ξένισε τους κατοίκους ήταν πως η θάλασσα είχε τραβηχτεί βαθιά μέσα από το λιμάνι το οποίο δεν είχε τη σημερινή του μορφή. Παρότι ήταν το μεγαλύτερο και πιο ιστορικό λιμάνι των Κυκλάδων δεν ήταν παρά το 1/4 από τη σημερινή του έκταση. Αμέσως σήμανε συναγερμός στις δημόσιες υπηρεσίες και ειδικά στο νοσοκομείο του νησιού που έδρευε εκεί που είναι σήμερα το Καζίνο της Ερμούπολης.
Τα νερά ανέβηκαν στην πλατεία
Ο Αντώνης Ρούσσος τη στιγμή των γεγονότων βρισκόταν στην Άνω Σύρο: «Η δόνηση ήταν πολύ έντονη. Εγιναν ζημιές κυρίως στο λιμάνι και το νότιο κομμάτι του νησιού μας. Ήταν έντονος ο σεισμός και με μεγάλη διάρκεια. Έγιναν δύο σεισμοί. Στον δεύτερο όλοι ήταν έξω. Αμέσως καταλάβαμε πως κάπου πρέπει να έχει γίνει μεγάλο κακό. Μετά ήρθαν τα νερά και τα παρέσυραν όλα. Τα νερά ανέβηκαν μέχρι την πλατεία. Όσο ανέβαιναν τόσο φοβόνταν ο κόσμος και φώναζε. Ηταν κάτι που δεν είχαμε ξαναζήσει. Εγιναν πολλές ζημιές στα καταστήματα και σε όλα τα ισόγεια και στις αποθήκες στο λιμάνι. Καταστράφηκαν πολλά προϊόντα. Μετά από λίγες ώρες μάθαμε τα νέα πως έχει γίνει ζημιά στην Σαντορίνη. Όλοι έλεγαν πως ήταν από το ηφαίστειο και για πολύ καιρό νιώθαμε μεγάλους σεισμούς και φοβόμασταν», συμπληρώνει ο Αντώνης Ρούσσος.
Καταστράφηκε η φάμπρικα
Μία άλλη παράμετρο που έχει ενδιαφέρον έδωσε ο Αντωνης Ρούσσος σχετικά με τη θέση Φάμπρικα στην Ερμούπολη που οφείλει το όνομα της σε μία φάμπρικα κεραμικών ειδών. Με το που έφτασε το τσουνάμι η δύναμη του νερού κατέστρεψε τις ξύλινες κατασκευές και κατέστρεψε το εργοστάσιο μαζί με όλο του το εμπόρευμα. Μεγάλες καταστροφές υπέστησαν και εμπορεύματα που φυλάσσονταν στις κεντρικές αποθήκες στο λιμάνι της Ερμούπολης.
«Μου έγραψε για το τσουνάμι»
«Εκείνες τις ημέρες δεν ήμουν στην Ερμούπολη. Υπηρετούσα τη θητεία μου στο στρατό ωστόσο θυμάμαι σαν σήμερα ένα γράμμα που είχα πάρει από την αγαπημένη μου και μετέπειτα σύζυγο μου Μαρία Βακομβίου που ήταν νοσοκόμα στο νοσοκομείο της Ερμούπολης που σήμερα είναι το Καζίνο. Μου έγραφε τα γεγονότα, για το πόσο μεγάλος ήταν ο σεισμός και πόσο είχαν τρομάξει όλοι στο νησί. Μου έγραφε πως αμέσως τέθηκε όλο το νοσοκομείο σε επιφυλακή και το νοσηλευτικό προσωπικό έπρεπε να μείνει εκεί για να περιθάλψει τραυματίες. Μου έγραφε πως υπήρχε μεγάλος φόβος, όμως, εκεί που υπήρξε πανικός ήταν από το τσουνάμι που ήρθε λίγη ώρα αργότερα, πλημμύρισε όλο το λιμάνι, πλημμύρισε τους δρόμους, έφτασε μέχρι την κεντρική πλατεία στο δημαρχείο και προξένησε ζημιές και στο ισόγειο του νοσοκομείου και στις επιχειρήσεις που ήταν στην αγορά», λέει στο ethnos.gr ο 93χρονος σήμερα Κώστας Ραουζαίος ο οποίος το 1956 ήταν 23 ετών.
Πολλοί πήγαν Σαντορίνη
«Όταν γύρισα στο νησί έφτιαχναν τις ζημιές και γίνονταν μπάρκα για βοήθεια στην Αμοργό και στη Σαντορίνη. Πολλοί από το νησί μας είχαν πάει να βοηθήσουν στην Αμοργό και στη Σαντορίνη και εργάτες, και νοσοκόμες και απλοί πολίτες που κλήθηκαν από τις αρχές για να βοηθήσουν».
Φωτογραφίες - αρχείο: Γιώργο Τσαμπακούρης - Αντώνης Σολάρης.
ethnos.gr