Τα τελευταία χρόνια, οι επιλογές που κάνουμε σε καθημερινή βάση επηρεάζονται όλο και περισσότερο από την οικολογική μας συνείδηση. Η σχέση μας με το περιβάλλον αλλάζει, όχι απαραίτητα επειδή "είναι της μόδας" να είμαστε οικολογικοί, αλλά επειδή πλέον καταλαβαίνουμε βαθύτερα τις συνέπειες των πράξεών μας.
Από το τι τρώμε μέχρι το πώς μετακινούμαστε, οι περιβαλλοντικές μας επιλογές δεν είναι πια τυχαίες. Είναι αποτέλεσμα γνώσης, προβληματισμού και μιας γενικότερης αλλαγής νοοτροπίας.
1.Η στροφή στην καθημερινή βιωσιμότητα
Η έννοια της “βιωσιμότητας” (sustainability) δεν είναι πια μια ακαδημαϊκή λέξη που ακούμε μόνο σε διαλέξεις ή ντοκιμαντέρ. Έχει περάσει στην καθημερινότητά μας. Σύμφωνα με την έρευνα της EY, Future Consumer Index, “το 64% των ερωτηθέντων δήλωσε πως είναι διατεθειμένο να αλλάξει συνήθειες και συμπεριφορές εάν αυτό ωφελεί την κοινωνία”. Οι αλλαγές αυτές περιλαμβάνουν τη θέρμανση από φυσικό αέριο στο σπίτι και όχι από πετρέλαιο, την αποφυγή πλαστικών μιας χρήσης, τη χρήση δημόσιων συγκοινωνιών και την προτίμηση σε τοπικά και εποχιακά προϊόντα.
Η υιοθέτηση επαναχρησιμοποιούμενων αντικειμένων (όπως παγούρια, σακούλες, δοχεία φαγητού) είναι πλέον σχεδόν αυτονόητη για πολλούς. Η επαναχρησιμοποίηση δεν αφορά μόνο το πρακτικό κομμάτι, αλλά υπογραμμίζει κι έναν νέο τρόπο ζωής, έναν τρόπο ζωής πιο συνειδητό.
2.Διατροφή με περιβαλλοντικό αποτύπωμα στο μικροσκόπιο
Η διατροφή είναι από τους τομείς που έχουν δεχτεί τη μεγαλύτερη επίδραση από τη νέα αυτή οικολογική συνείδηση. Η αυξημένη ζήτηση για φυτικά προϊόντα και η μείωση της κατανάλωσης κρέατος δεν είναι τυχαία. Η Διεθνής Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας έχει επισημάνει εδώ και χρόνια ότι η κτηνοτροφία ευθύνεται για σχεδόν το 15% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Η "φυτική διατροφή" (plant-based diet) δεν είναι απλώς μια διατροφική τάση. Είναι ένα εργαλείο αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής. Και το κοινό ανταποκρίνεται, αποδεικνύοντας πως μια μετατόπιση, όσο μικρή κι αν φαίνεται, έχει τεράστιο συλλογικό αντίκτυπο.
3.Μετακίνηση με λιγότερους ρύπους
Η μετάβαση προς πιο καθαρές μορφές μετακίνησης είναι ίσως μια από τις πιο ορατές αλλαγές στις σύγχρονες πόλεις. Ποδήλατα, πατίνια και ηλεκτρικά αυτοκίνητα μηδενικών εκπομπών έχουν γίνει μέρος του αστικού τοπίου. Οι πόλεις επενδύουν σε υποδομές που ευνοούν τη βιώσιμη κινητικότητα, και οι πολίτες, ιδίως οι νεότερες γενιές, τις υιοθετούν.
Τα στοιχεία είναι ενθαρρυντικά: σύμφωνα με την ICCT (International Council on Clean Transportation), οι πωλήσεις ηλεκτρικών οχημάτων στην Ευρώπη αυξάνονται κάθε χρόνο, ενώ στην Ελλάδα σημειώθηκε ρεκόρ εγγραφών σε ηλεκτρικά και plug-in υβριδικά οχήματα τη χρονιά που μας πέρασε.
4.Μόδα, κατανάλωση και νέες συνήθειες
Η συνειδητή κατανάλωση δεν περιορίζεται στα τρόφιμα ή τις μετακινήσεις. Ολόκληρος ο κλάδος της μόδας βρίσκεται σε επαναπροσδιορισμό. Η fast fashion, δηλαδή η μαζική παραγωγή φθηνών ρούχων με τεράστιο περιβαλλοντικό κόστος, αμφισβητείται όλο και πιο έντονα. Αντίθετα, κερδίζουν έδαφος οι second-hand αγορές, το upcycling και οι μικρές εταιρείες που προσφέρουν βιώσιμα υλικά και δίκαιες συνθήκες παραγωγής.
Σήμερα φαίνεται πως το “ποιοτικό” και “διαχρονικό” γίνεται πιο επιθυμητό από το “φθηνό” και “πολύ”.
5.Το μέλλον εξαρτάται από τις μικρές αποφάσεις
Η περιβαλλοντική κρίση δεν είναι ένα πρόβλημα του μέλλοντος. Είναι παρούσα, καθημερινή, και συνδέεται με κάθε μας επιλογή. Η θετική εξέλιξη είναι ότι, σε σύγκριση με το παρελθόν, δείχνουμε να το καταλαβαίνουμε αυτό καλύτερα. Και παρότι απέχουμε ακόμη πολύ από το ιδανικό, το γεγονός ότι εξετάζουμε τις επιπτώσεις των πράξεών μας είναι ένα τεράστιο βήμα.
Η ατομική ευθύνη δεν μπορεί να αντικαταστήσει τις απαραίτητες πολιτικές αποφάσεις, αλλά η συλλογική αλλαγή συνηθειών δημιουργεί πίεση και προϋποθέσεις για αλλαγές και σε επίπεδο συστήματος. Είμαστε πλέον πιο συνειδητοί, πιο ενημερωμένοι και πιο ενεργοί πολίτες. Κι αυτό είναι, ίσως, η σημαντικότερη διαφορά του σήμερα από το χθες.