Η αναβάθμιση και η ενίσχυση της ελληνικής αντιαεροπορικής άμυνας βρίσκεται πλέον σε κομβικό σημείο, καθώς η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία επεξεργάζονται το τελικό σχήμα του «αντιαεροπορικού θόλου» που θα καλύψει κάθε σπιθαμή της επικράτειας από αεροπορικές και βαλλιστικές απειλές και τα πυραυλικά συστήματα Patriot και Hawk, πυλώνες εδώ και δεκαετίες, θα συνεχίσουν να συνεισφέρουν, σύμφωνα με τον σχεδιασμό.
Την ίδια στιγμή, τα νέα ισραηλινά συστήματα David’s Sling, Barak MX και Spyder τα οποία προκρίνονται από το Στρατιωτικό Επιτελείο έρχονται να δημιουργήσουν μια πολυεπίπεδη αντιαεροπορική και αντιβαλλιστική ομπρέλα, με εμβέλειες που ξεκινούν από τα 15 και φτάνουν έως τα 300 χιλιόμετρα.
Patriot: Το θεμέλιο της αντιαεροπορικής άμυνας
Το σύστημα Patriot PAC-3 αποτελεί το στρατηγικό στοιχείο της ελληνικής αντιαεροπορικής άμυνας από την προμήθειά του και μετά. Με τους πυραύλους PAC-2 GEM έχει δυνατότητα εμπλοκής βαλλιστικών πυραύλων μικρού βεληνεκούς (SRBM), αεροσκαφών, πυραύλων cruise και UAV σε αποστάσεις που αγγίζουν τα 70-100 χιλιόμετρα, ενώ ορισμένες εκδόσεις φτάνουν έως και τα 160 χιλιόμετρα έναντι αεροπορικών στόχων, με υψόμετρο εμπλοκής που αγγίζει τα 24 χιλιόμετρα.
Η Ελλάδα διαθέτει συνολικά έξι πυροβολαρχίες Patriot, με την πρόσφατη συμφωνία εκσυγχρονισμού από τη Σαουδική Αραβία να συνδέεται άμεσα με τη διατήρηση και αναβάθμιση των ελληνικών συστημάτων, τόσο σε επίπεδο λογισμικού όσο και με νέους PAC-3 MS. Ενώ, η ενσωμάτωση στον νέο δικτυοκεντρικό θόλο θα επιτρέψει στους Patriot να λειτουργούν σε real time συνεργασία με όλα τα υπόλοιπα συστήματα, ενισχύοντας κατακόρυφα την επιχειρησιακή τους αξία.
Hawk: Παραμένουν στο αντιαεροπορικό οπλοστάσιο
Οι πυραυλικές συστοιχίες Hawk, με παρουσία από τις δεκαετίες του ’70 και του ’80 στην ελληνική αντιαεροπορική άμυνα, εξακολουθούν να καλύπτουν περιοχές στρατηγικής σημασίας στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη. Η επιχειρησιακή τους αξιολόγηση οδήγησε στην εισήγηση για αναβάθμισή τους, ώστε να παραμείνουν ενεργά ως εφεδρικά ή επικουρικά συστήματα.
Το Hawk Phase III χρησιμοποιεί πυραύλους MIM-23K με εμβέλεια 45 χιλιόμετρα και υψόμετρο εμπλοκής έως 18 χιλιόμετρα. Με την προτεινόμενη αναβάθμιση, θα αποκτήσουν βελτιωμένα ραντάρ, νέο λογισμικό ελέγχου πυρός και δυνατότητες καλύτερης διασύνδεσης με το υπόλοιπο πλέγμα αεράμυνας, εξασφαλίζοντας ότι θα συνεχίσουν να προσφέρουν ενεργή αντιαεροπορική κάλυψη για τα επόμενα χρόνια.
David’s Sling: Το μακρύ δόρυ της αντιβαλλιστικής άμυνας
Η «Σφεντόνα του Δαυίδ», David’s Sling, αποτελεί τη ναυαρχίδα του ισραηλινού αντιαεροπορικού και αντιβαλλιστικού οικοσυστήματος. Πρόκειται για συμπαραγωγή της ισραηλινής Rafael με την αμερικανική Raytheon, εξοπλισμένη με πυραύλους Stunner, οι οποίοι φθάνουν ταχύτητες 7.5 Mach.
Έχουν εμβέλεια αναχαίτισης έως 300 χιλιόμετρα και μπορούν να προσβάλουν αεροσκάφη, βαλλιστικούς αλλά και πυραύλους cruise, με δυνατότητα direct hit καταστροφής μέσω ενεργού αισθητήρα ραντάρ και IR.Στο ελληνικό δόγμα, το David’s Sling θα αποτελέσει το «μακρύ δόρυ» του αντιαεροπορικού θόλου, μαζί με τους Patriot, καθώς θα μπορεί να εξουδετερώνει απειλές πολύ πριν αυτές εισέλθουν σε επικίνδυνες αποστάσεις από κρίσιμες υποδομές και πόλεις. To David’s Sling θα αποτελέσει σύμφωνα με τον σχεδιασμό την τελευταία γραμμή άμυνας πίσω από τα συστήματα Spyder και Barak.
Barak MX: Η αντιαεροπορική και αντιβαλλιστική ασπίδα μέσης εμβέλειας
Το ισραηλινό Barak MX της IAI καλύπτει το κενό μεταξύ των συστημάτων μικρής και μεγάλης εμβέλειας. Πρόκειται για όπλο με ευελιξία ανάπτυξης τόσο στην ξηρά όσο και στο ναυτικό, με τρεις διαφορετικούς πυραύλους: Barak ER (έως 150 χιλιόμετρα), MR (έως 70 χιλιόμετρα) και LR (έως 100 χιλιόμετρα).
Το ER διαθέτει booster για μεγαλύτερη ταχύτητα και εμβέλεια, ενώ όλοι οι πύραυλοι έχουν ενεργούς αισθητήρες ραντάρ για εγκλωβισμό στόχου σε κάθε καιρό και περιβάλλον ηλεκτρονικών αντιμέτρων. Με ύψος αναχαίτισης έως 30 χιλιόμετρα, το Barak MX ενισχύει την αεράμυνα περιοχής σε συνδυασμό με τις FDI, καθιστώντας το πολλαπλασιαστή ισχύος.
Spyder: Το «αστραπιαίο δόρυ» πρώτης γραμμής
Το Spyder (Surface-to-air Python and Derby) αποτελεί το πιο ευέλικτο ισραηλινό σύστημα μικρής και μέσης εμβέλειας. Παράγεται από τη Rafael με τη συνεργασία της IAI και έχει τέσσερις εκδόσεις, καλύπτοντας αποστάσεις από 15 έως 80 χιλιόμετρα, με 360 μοίρες κάλυψη και άμεση επιχειρησιακή ετοιμότητα. Οι πύραυλοι Python-5 (20 χιλιόμετρα, ύψος έως 30.000 πόδια) και Derby (50 χιλιόμετρα, ύψος έως 52.000 πόδια) διαθέτουν αισθητήρες dual mode (IR/active radar), ταχύτητα που αγγίζει τα 4 Mach και δυνατότητα fire-and-forget, εξουδετερώνοντας στόχους με υψηλή ακρίβεια.
Το Spyder θεωρείται ιδανικό για αναχαίτιση πρώτης γραμμής στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και τον Έβρο, λόγω κινητικότητας, χαμηλού κόστους και άμεσης προσαρμογής στο επιχειρησιακό περιβάλλον των Ενόπλων Δυνάμεων.
Το νέο δίκτυο ραντάρ: Βλέποντας μακριά, πέρα από το FIR Αθηνών
Στο πλαίσιο του «Θόλου», η διαφαινόμενη συμφωνία με το Ισραήλ περιλαμβάνει την απόκτηση νέων συστημάτων ραντάρ, τα οποία συνδέονται στο ολοκληρωμένο δικτυοκεντρικό σύστημα πληροφοριών και έγκαιρης προειδοποίησης. Πρόκειται για ραντάρ με δυνατότητα εντοπισμού σε αποστάσεις που υπερβαίνουν τα 350 χιλιόμετρα, καλύπτοντας όχι μόνο το FIR Αθηνών αλλά και περιοχές στρατηγικού ενδιαφέροντος στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο.
Η πλήρης διασύνδεση των Patriot, Hawk, David’s Sling, Barak, Spyder και των νέων ραντάρ δημιουργεί ένα ενιαίο δίκτυο αεράμυνας με real time μετάδοση δεδομένων στο Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων αλλά και στα Επιχειρησιακά Κέντρα των τριών Κλάδων. Το δίκτυο αυτό θα επιτρέπει στα συστήματα να ανταλλάσσουν στοιχεία εγκλωβισμού στόχου, καθιστώντας δυνατή την εμπλοκή από το πιο κατάλληλο οπλικό σύστημα , ανεξαρτήτως του αισθητήρα που πραγματοποίησε την αρχική ανίχνευση.
Η τελική επιλογή: Κόστος, επιχειρησιακή αξία και στρατηγικές ισορροπίες
Το Στρατιωτικό Επιτελείο το οποίο προκρίνει τα ισραηλινά συστήματα για τον ελληνικό «θόλο» εξέτασε και την πρόταση της ευρωπαϊκής κοινοπραξίας EUROSAM με το σύστημα SAMP/T NG, το οποίο χρησιμοποιεί τους πυραύλους ASTER με ταχύτητα 4.5 Mach, εμβέλεια αναχαίτισης 150 χιλιόμετρα και δυνατότητα εντοπισμού έως 350 χιλιόμετρα. Το κόστος ανά συστοιχία SAMP/T αγγίζει τα 500 εκατομμύρια ευρώ, ενώ συνολικά το ευρωπαϊκό πακέτο (μαζί με IRIS-T SLM και SLS) εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 3 δισ. ευρώ.
Παρά τις ευρωπαϊκές πιέσεις, το Ισραήλ διατηρεί σημαντικό πλεονέκτημα λόγω των δοκιμασμένων συστημάτων του στο πεδίο μάχης, των χαμηλότερου κόστους πυρομαχικών σε συνδυασμό με τους μεγάλους φόρτους που προσφέρονται αλλά και της δυνατότητας ένταξης της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας στο πρόγραμμα, μειώνοντας το συνολικό κόστος και αυξάνοντας την εγχώρια προστιθέμενη αξία.
Στόχος είναι η ελληνική αντιαεροπορική ασπίδα, ανανεωμένη και ενισχυμένη με την τριπλέτα David’s Sling – Barak – Spyder και την αναβάθμιση των Patriot και Hawk, σε συνδυασμό με τα νέα ραντάρ μεγάλης εμβέλειας, να δημιουργεί ένα ολοκληρωμένο πολυστρωματικό πλέγμα, ικανό να αντιμετωπίσει κάθε αεροπορική και βαλλιστική απειλή, εξασφαλίζοντας την ασφάλεια και την αποτροπή που απαιτεί η εθνική άμυνα στη νέα γεωστρατηγική πραγματικότητα της Ανατολικής Μεσογείου.