Γιατί κορυφαίος έλληνας διαφωτιστής πέθανε σαν κοινός εγκληματίας; Μια μέρα σαν σήμερα, 13 Ιανουαρίου του 1853 αφήνει την τελευταία του πνοή ο σπουδαίος έλληνας διαφωτιστής, φιλόσοφος, πολιτικός και δάσκαλος του γένους Θεόφιλος Καΐρης.
Ως Θωμάς Καΐρης, είχε γεννηθεί στην Άνδρο το 1784, φοίτησε στην Ακαδημία των Κυδωνιών φιλολογία, φιλοσοφία, μαθηματικά και φυσικές επιστήμες από τον σπουδαίο διδάσκαλο της εποχής Βενιαμίν το Λέσβιο· συνέχισε τις σπουδές του στη Σχολή της Πάτμου και στη Σχολή της Χίου· στη συνέχεια έγινε μοναχός και χειροτονήθηκε Διάκονος. Ο Καΐρης- Θεόφιλος μετά την χειροτονία του- ταξίδεψε για σπουδές στην Ελβετία, την Ιταλία και τη Γαλλία· στο Παρίσι συνδέθηκε στενά με το επιφανή νεοέλληνα διαφωτιστή Αδαμάντιο Κοραή. Από το 1810 ο Θεόφιλος Καΐρης άρχισε να διδάσκει.
Μυημένος στους σκοπούς της Φιλικής Εταιρείας, ο Καΐρης μετέβη στην Άνδρο όπου και κήρυξε την Επανάσταση τον Μάιο του 1821· την επόμενη χρονιά έλαβε μέρος σε στρατιωτικές επιχειρήσεις, στον Όλυμπο, όπου τραυματίστηκε από σφαίρα στην κνήμη. Το 1824, ο Καΐρης βρέθηκε στο Ναύπλιο, όπου περιθάλπει ασθενείς κατά την επιδημία τύφου που είχε προσβάλει την περιοχή.
Το 1828, μετά την απελευθέρωση μέρους της Ελλάδας από τους Τούρκους, ως εκπρόσωπος της Άνδρου στις Εθνικές Συνελεύσεις ο Καΐρης, ορίστηκε από τους υπολοίπους συναδέλφους του, να προσφωνήσει τον Ιωάννη Καποδίστρια, στις 12 Ιανουαρίου του 1828 στην Αίγινα.
Ο Καΐρης αρνήθηκε θέσεις και αξιώματα καθώς και μετάλλια ανδρείας. Μάλιστα είχε πει «όχι» σε πρόταση να διοριστεί ως καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1833 ο Καΐρης χειροτονήθηκε ιερέας στη Σύρο και κατόπιν επισκέφθηκε ξανά την Δυτική Ευρώπη με απώτερο σκοπό τη συγκέντρωση χρημάτων για την λειτουργία του Ορφανοτροφείου της Άνδρου.
Εκείνη την εποχή, ο Θεόφιλος Καΐρης εισηγείται και διδάσκει τον «Θεοσεβισμόν», κάτι που έγινε η αιτία να διωχθεί και να βρει τραγικό θάνατο στη φυλακή στα Λαζαρέτα στη Σύρο. Το πρωτότυπο αυτό φιλοσοφικό σύστημα απηχούσε τις ιδέες του Θεοσοφισμού, του Θετικισμού και του Μυστικισμού. Οι πανταχού παρούσες δυνάμεις του Σκοταδισμού επενέβησαν και κατηγόρησαν τον Καΐρη ως αρνητή της θεότητας του Χριστού, της Αγίας Τριάδος, του θεόπνευστου των Γραφών κ.ά.
Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος κάλεσε τον Καΐρη σε απολογία και απαίτησε «ρητή ομολογία πίστεως». Ο Καΐρης κώφευσε. Η Ιερά Σύνοδος τον καταδίκασε ως «αρνητή της αμωμήτου ημών πίστεως και αντάρτην κατά της αγίας του Χριστού Εκκλησίας» και εξόρισε τον Καΐρη στο μοναστήρι της Αίγινας· από εκεί οδηγήθηκε στα κελιά του μοναστηριού της Ευαγγελίστριας στη Σκιάθο, όπου επί τέσσερις μήνες υπέμεινε τα πάνδεινα, και τελικά έφθασε στη Μονή του προφήτη Ηλία στη Σαντορίνη, όπου, όπως λέγεται, ο Καΐρης υπέστη ανείπωτες κακουχίες και εξευτελισμούς από τους θεοσεβείς μοναχούς! Στη συνέχεια, ο Καΐρης καθαιρέθηκε και αποκόπηκε από τη χριστιανική Εκκλησία· ταξίδεψε στην Κωνσταντινούπολη, στη Σμύρνη, στη Σύρο στη Μάλτα, στη Γαλλία, πρώτα στη Μασσαλία και μετά στο Παρίσι και κατέληξε στο Λονδίνο. Η Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου του 1843 άνοιξε την πόρτα της Ελλάδας για τον Καΐρη, που επέστρεψε την επόμενη χρονιά. Και πάλι όμως οι εχθροί του δεν τον άφησαν ήσυχο· τον κυνήγησαν! Οι κατήγοροί του τον θεωρούσαν ως αιρετικό, που προσπαθούσε να εισαγάγει στην Ελλάδα «καινά δαιμόνια».
Η Ιερά Σύνοδος τον κατηγόρησε για προσηλυτισμό και τον καταδίκασε σε φυλάκιση δύο ετών και δέκα ημερών.
Ο Θεόφιλος Καΐρης κλείστηκε στη φυλακή, όπου – όπως ήταν επόμενο λόγω της ηλικίας και της ασθένειάς του – λίγες ημέρες αργότερα, στις 13 Ιανουαρίου του 1853, πέθανε στα Λαζαρέττα της Σύρου, «σαν κοινός εγκληματίας». Οι δεσμοφύλακές του τον έθαψαν γρήγορα σε μια τοποθεσία στον περίβολο του γειτονικού λοιμοκαθαρτηρίου, χωρίς θρησκευτική τελετή και δίχως να επιτραπεί στον αδελφό του να παραστεί στον ενταφιασμό.
Την επομένη της ταφής του, άθλιοι «πιστοί», καθοδηγούμενοι από μισαλλόδοξους ιερωμένους, ανέσκαψαν το μνήμα του, έβγαλαν έξω το σεπτό σκήνωμα του φιλοσόφου, του άνοιξαν με μαχαίρι την κοιλιά και τη γέμισαν ασβέστη, ώστε να καεί η «μολυσμένη» σορός του. Μετά λίγες ημέρες κι έπειτα από προσφυγή των οικείων του, το Δικαστήριο του Αρείου Πάγου στην Αθήνα ακύρωσε την ποινή και αθώωσε τον Θεόφιλο Καΐρη· ήταν πλέον αργά…
Επίσης σαν σήμερα…
1842: Ένας και μόνο στρατιώτης γυρίζει ζωντανός για να επιβεβαιώσει: Η Βρετανική Αυτοκρατορία εξευτελίστηκε.
1898: Δημοσιεύεται στην εφημερίδα «L’ Aurore» το «Κατηγορώ!» του Εμίλ Ζολά, με το οποίο εκθέτει την υπόθεση Ντρέιφους.
1953: Δημοσιεύεται στην Πράβντα άρθρο που κατηγορεί διάσημους γιατρούς στη Σοβιετική Ένωση- κυρίως Εβραίους- ότι λαμβάνουν μέρος σε συνωμοσία που δηλητηριάζει κορυφαία μέλη της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας.
1962: Ο μητροπολίτης Αττικής Ιάκωβος εκλέγεται αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος, αλλά δύο ημέρες αργότερα κατηγορείται δημοσίως για «ακατονόμαστες πράξεις».
1963: Το Μικρό Χωριό Ευρυτανίας καταστρέφεται από κατολίσθηση· χάνουν τη ζωή τους 13 άνθρωποι και τραυματίζονται πέντε.
1968: Κατάσταση έκτακτης ανάγκης σε ολόκληρη την Ελλάδα εξαιτίας της σφοδρής κακοκαιρίας που πλήττει τη χώρα. Ανοιχτά της Πύλου βυθίζεται αύτανδρο το ελληνικό φορτηγό «Εύελπις», με 16μελές πλήρωμα.
1989: Ο ιός Παρασκευή και 13 προκαλεί χάος σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές στη Βρετανία.
1992: Η Ιαπωνία ζητά επισήμως συγγνώμη διότι εξανάγκασε τις γυναίκες της Κορέας σε σεξουαλική δουλεία κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
2018: Πεθαίνει ο μουσικός, τραγουδοποιός, τραγουδιστής και κωμικός Τζίμης Πανούσης.