Την ανάγκη για μια νέα διατλαντική στρατηγική με στόχο την ανασυγκρότηση της ναυπηγικής βιομηχανίας στη Δύση, την ανάπτυξη πρωτοποριακών τεχνολογιών μέσω του Project NEXUS και την αξιοποίηση των εσόδων από το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας εκπομπών ETS για τη χρηματοδότηση νέων ναυπηγικών υποδομών, παρουσίασε ο Πάνος Ξενοκώστας, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος της ONEX και Πρόεδρος της Ένωσης Ελληνικών Ναυπηγείων, κατά τη χθεσινή ομιλία του στο 5th Trading in US Waters Seminar, στο πλαίσιο των Ποσειδωνίων 2026.
Ο κ. Ξενοκώστας υποστήριξε ότι η ναυπηγική βιομηχανία πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κρίσιμη υποδομή οικονομικής και εθνικής ασφάλειας, προειδοποιώντας ότι η σημερινή συγκέντρωση της παγκόσμιας παραγωγής σε ελάχιστα ναυπηγικά κέντρα δημιουργεί σοβαρούς γεωπολιτικούς κινδύνους για τις δυτικές οικονομίες και τις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Ξεκινώντας την ομιλία του με ένα εντυπωσιακό οικονομικό επιχείρημα, ανέδειξε ότι η διαφορά κόστους κατασκευής ενός VLCC μεταξύ δυτικών και κρατικά επιδοτούμενων ασιατικών ναυπηγείων ανέρχεται σε περίπου 125 εκατομμύρια δολάρια — ωστόσο, αποσβεσμένη στα 25 χρόνια ζωής του πλοίου, η πραγματική επίπτωση για τον τελικό καταναλωτή ανέρχεται σε μόλις 0,0036 δολάρια ανά λίτρο: 18 σεντς ανά γέμισμα οχήματος στην αντλία. Εφόσον όμως η αγορά ναύλων δεν μπορεί να απορροφήσει αυτόνομα αυτό το κόστος, η θέση της ΕΕΝ είναι ότι η λύση δεν είναι οι προστατευτικοί δασμοί που προκαλούν εμπορικούς πολέμους, αλλά ένας μηχανισμός εξισορρόπησης από την πλευρά της ζήτησης (Demand-Side Leveling Mechanism), με αντιστάθμιση του CapEx premium απευθείας στην πύλη του ναυπηγείου.
Νέο Διατλαντικό Ναυπηγικό Σύμφωνο με ορίζοντα δεκαετίας
Κεντρικός άξονας της παρέμβασής του ήταν η πρόταση για ένα νέο πλαίσιο στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών με ορίζοντα τουλάχιστον δέκα ετών.
Όπως τόνισε: «Απαιτείται ένα νέο Διατλαντικό Ναυπηγικό Σύμφωνο. Μια συντονισμένη 10ετής στρατηγική με μία απαρέγκλιτη προτεραιότητα: η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να ανακτήσουν συλλογικά το 1 στα 3, δηλαδή το 33%, της παγκόσμιας ναυπηγικής παραγωγής».
Επίσης υπογράμμισε ότι η ανάκτηση αυτού του μεριδίου δεν αποτελεί μόνο βιομηχανικό στόχο αλλά προϋπόθεση για τη διασφάλιση της οικονομικής κυριαρχίας, της ενεργειακής ασφάλειας και της ανθεκτικότητας των δυτικών εφοδιαστικών αλυσίδων. Αναφερόμενος στις επιπτώσεις της υπερσυγκέντρωσης της παραγωγής, προειδοποίησε ότι «δεν πρόκειται πλέον για ελεύθερο εμπόριο. Είναι στρατηγική ομηρία», επισημαίνοντας ότι η Δύση οφείλει να αποκαταστήσει μέρος της παραγωγικής της ικανότητας στη ναυπηγική βιομηχανία. Χαιρέτισε παράλληλα τη στροφή των ΗΠΑ υπό τον Πρόεδρο Trump προς μια πολιτική Εθνικής Ναυτιλιακής Αυτονομίας και κάλεσε την Ευρώπη να ευθυγραμμιστεί άμεσα.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕΝ ζητά την άμεση θεσμοθέτηση του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προτίμησης Πλοίων (European Ship Preference Framework), μιας νομοθετικής επιταγής που θα επιβάλλει ποιοτικά, στρατηγικά και περιβαλλοντικά κριτήρια για πλοία που δραστηριοποιούνται εντός δυτικών οικονομικών ζωνών, ευνοώντας έτσι την εγχώρια κατασκευή.
Project NEXUS: Η τεχνολογική αιχμή της νέας ναυπηγικής εποχής
Παρουσιάζοντας το όραμα της ONEX για τη ναυπηγική του μέλλοντος, ο κ. Ξενοκώστας έθεσε στο επίκεντρο το Project NEXUS ως τον βασικό τεχνολογικό πυλώνα της στρατηγικής αυτής.
«Η τεχνολογική αιχμή του δόρατος αυτής της στρατηγικής είναι το PROJECT NEXUS», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το πρόγραμμα συνδυάζει την ανάπτυξη εμπορικών πλοίων με πρόωση μικρών αρθρωτών πυρηνικών αντιδραστήρων (SMRs) νέας γενιάς και την εφαρμογή προηγμένων τεχνολογιών ψηφιακής ναυπήγησης.
«Πρέπει να κάνουμε ένα άλμα απευθείας στο πραγματικό μέλλον των παγκόσμιων logistics», τόνισε, αναφερόμενος στη χρήση τεχνολογιών SMR που μπορούν να προσφέρουν σημαντική μείωση του λειτουργικού κόστους και ενεργειακή αυτονομία μεγάλης διάρκειας.
Παράλληλα, περιέγραψε τον μετασχηματισμό των ναυπηγείων μέσω τεχνητής νοημοσύνης, αυτοματισμών και ψηφιακών τεχνολογιών, σημειώνοντας ότι «μεταμορφώνουμε τα ναυπηγεία μας μέσω της Ψηφιακής Ναυπήγησης (Silicon Shipbuilding)», με τη χρήση Generative AI, ρομποτικής παραγωγής και συστημάτων Digital Twin.
Ανακύκλωση των εσόδων του ETS για τη χρηματοδότηση της ναυπηγικής αναγέννησης
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε επίσης στην ανάγκη αξιοποίησης των εσόδων που προκύπτουν από το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας εκπομπών ETS προς όφελος της ναυπηγικής βιομηχανίας.
Όπως ανέφερε, ο ναυτιλιακός κλάδος καταβάλλει σημαντικά ποσά μέσω των χρεώσεων άνθρακα και τα έσοδα αυτά πρέπει να επιστρέφουν στον ίδιο τον κλάδο μέσω επενδύσεων σε υποδομές, καινοτομία και νέα παραγωγική δυναμικότητα.
«Απαιτούμε την άμεση ανακύκλωση των εσόδων αυτών των επιβαρύνσεων άνθρακα», δήλωσε, προτείνοντας τη δημιουργία ενός ειδικού Ταμείου Ανάκαμψης και Κυριαρχίας της Ναυπηγικής.
Όπως εξήγησε, «οι πλοιοκτήτες οι οποίοι επί του παρόντος πληρώνουν βαριές επιβαρύνσεις άνθρακα θα γνωρίζουν με απόλυτη βεβαιότητα ότι το κεφάλαιό τους επιστρέφει άμεσα, συναλλακτικά και στρατηγικά στον δικό τους κλάδο».
Σύμφωνα με την πρόταση, τα έσοδα αυτά μπορούν να χρηματοδοτήσουν νέες ναυπηγικές υποδομές, την ανάπτυξη πλοίων μηδενικών εκπομπών και τη δημιουργία σύγχρονων ναυπηγικών εγκαταστάσεων υψηλής τεχνολογίας στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Πρόεδρος της ONEX κάλεσε κυβερνήσεις, θεσμούς και τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα να στηρίξουν μια κοινή διατλαντική πρωτοβουλία για την αποκατάσταση της βιομηχανικής ισορροπίας στη ναυπηγική και τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης ανθεκτικότητας των δυτικών οικονομιών.
«Ας ξεκινήσουμε τη Ναυπηγική Αναγέννηση σήμερα, εδώ ακριβώς, στα Ποσειδώνια».
