Διάβασα με προσοχή τα δύο ανυπόγραφα κείμενα, που δημοσιεύθηκαν με αναφορά στους Δημοκράτες των Κυκλάδων, με τους τίτλους «Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει τα κυκλαδονήσια ως κομματικό φέουδο – αποφασίζει για εμάς, χωρίς εμάς» και «Ανακοίνωση για την ένταξη της Νάξου στο ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ στις Κυκλάδες – Πανναξιακό αίτημα», για τα προβλήματα των νησιών και ειδικότερα για τη Νάξο.
Δεν θα διαφωνήσω με την ανάδειξη των προβλημάτων. Πολλά από αυτά είναι υπαρκτά τα είχαμε τονίσει επανειλημμένα στο παρελθόν και είναι πολύ σοβαρά: οι πιέσεις του υπερτουρισμού, οι υποδομές που δοκιμάζονται, η διαχείριση των απορριμμάτων, η πολιτική προστασία, τα λιμάνια, η προστασία των ακτών, η ενεργειακή μετάβαση, η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, το αυξημένο κόστος ζωής και η δυσκολία των μόνιμων κατοίκων να έχουν πρόσβαση στα αυτονόητα.
Υπάρχει όμως κάτι, που μου προκαλεί μεγαλύτερο προβληματισμό.
Όταν μιλάμε για νησιωτικότητα, δεν μπορούμε να μιλάμε μόνο για ένα νησί, μόνο για τη Νάξο. Ούτε μόνο για τις Κυκλάδες.
Η Νάξος έχει τα δικά της ιδιαίτερα προβλήματα και δικαίως πρέπει να τα διεκδικεί, όπως και οι Κυκλάδες έχουν τις δικές τους ιδιαιτερότητες. Άλλα όμως είναι τα προβλήματα ενός μικρού και απομακρυσμένου νησιού του Αιγαίου, άλλα ενός νησιού με έντονη τουριστική πίεση, άλλα ενός νησιού με γεωργική ή κτηνοτροφική παραγωγή και άλλα ενός νησιού, που αντιμετωπίζει έντονη δημογραφική συρρίκνωση.
Αν θέλουμε, λοιπόν, να μιλήσουμε πραγματικά για Νησιωτική Πολιτική, οφείλουμε να κοιτάξουμε τον χάρτη ολόκληρης της χώρας.
Βόρειο και Νότιο Αιγαίο, Δωδεκάνησα, Κυκλάδες, Ιόνιο, Κρήτη, Αργοσαρωνικός, μικρά και απομακρυσμένα νησιά.
Η νησιωτικότητα είναι εθνική υπόθεση.
Και εδώ ακριβώς θα ήθελα να κάνω μια πολιτική παρατήρηση.
Τα δύο κείμενα περιγράφουν πολλά προβλήματα, αλλά σχεδόν απουσιάζει το σημαντικότερο ερώτημα:
Ποια είναι η συγκεκριμένη πολιτική πρόταση;
Γιατί η νησιωτικότητα δεν μπορεί να εξαντλείται σε μια καταγγελία απέναντι στην εκάστοτε κυβέρνηση. Δεν είναι σύνθημα. Είναι μια μόνιμη γεωγραφική, οικονομική και κοινωνική συνθήκη, η οποία απαιτεί διαφορετικό σχεδιασμό πολιτικής.
Ως πρώην υπεύθυνη της Θεματικής Ομάδας Νησιωτικής Πολιτικής των Δημοκρατών – ΠΚ, έχω ασχοληθεί συστηματικά με αυτή την ανάγκη και έχω δουλέψει πάνω σε μια διαφορετική προσέγγιση:
όχι πολιτικές για τα νησιά χωρίς τα νησιά, αλλά ειδική πολιτική, για τη νησιωτικότητα, με εφαρμογή σε ολόκληρο τον νησιωτικό χώρο της χώρας.
Ανάμεσα στις προτάσεις, που επεξεργαστήκαμε και ανέδειξα μέσα από τη δουλειά της Θεματικής Ομάδας είναι:
Ρήτρα Νησιωτικότητας
Κάθε νόμος, δημόσιο έργο και κρατική πολιτική να αξιολογείται υποχρεωτικά ως προς τις επιπτώσεις της στη νησιωτικότητα.
Έκθεση Νησιωτικών Επιπτώσεων
Να αποτυπώνεται πριν από σημαντικές αποφάσεις το πραγματικό πρόσθετο κόστος, που δημιουργούν η γεωγραφική απομόνωση, η εποχικότητα, οι μεταφορές, η πρόσβαση σε υπηρεσίες, η ενεργειακή και υδατική επάρκεια και η πίεση στις υποδομές.
Νησιωτικό Ισοδύναμο
Η αρχή είναι απλή: κανένας πολίτης δεν πρέπει να πληρώνει περισσότερο επειδή κατοικεί σε νησί. Και αυτό αφορά πολύ περισσότερα από το εισιτήριο του πλοίου. Αφορά το πραγματικό κόστος ζωής, μετακίνησης, μεταφοράς αγαθών και λειτουργίας μιας επιχείρησης.
Νησιωτικό Ταμείο Υγείας
Σταθερός μηχανισμός χρηματοδότησης για την υγειονομική θωράκιση των νησιωτικών περιοχών, με αξιοποίηση εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων.
Υποδομές με βάση τη φέρουσα ικανότητα
Ένα νησί δεν μπορεί να σχεδιάζει ύδρευση, αποχέτευση, ενέργεια, απορρίμματα, πολιτική προστασία και υγεία μόνο για τον αριθμό των μόνιμων κατοίκων του, όταν ο πληθυσμός του πολλαπλασιάζεται εποχικά.
Νησιωτική Πολιτική Προστασία
Επιχειρησιακά σχέδια προσαρμοσμένα στη γεωγραφία κάθε νησιού, επαρκής εξοπλισμός και προσωπικό και δυνατότητα άμεσης αλληλοϋποστήριξης μεταξύ των νησιών.
Νέο μοντέλο διαχείρισης απορριμμάτων
Σαφείς αρμοδιότητες, επαρκής στελέχωση, αυστηροί κανόνες πυρασφάλειας, τεχνικός έλεγχος και διαφάνεια στις συμβάσεις λειτουργίας. Η πρόληψη δεν μπορεί να αρχίζει όταν έχει ήδη ξεσπάσει η φωτιά.
Νησιωτικό σχέδιο λιμενικών υποδομών
Με προτεραιότητα στα λιμάνια, που εξυπηρετούν μόνιμο πληθυσμό, τουρισμό, εμπορευματικές μεταφορές και πολιτική προστασία.
Γιατί το λιμάνι ενός νησιού δεν είναι απλώς τουριστική υποδομή.
Είναι υποδομή ζωής.
Προστασία των ακτών με ουσιαστικό τοπικό έλεγχο
Οι υπηρεσίες, που είναι αρμόδιες για τις ακτές πρέπει να έχουν προσωπικό, μέσα και δυνατότητα πραγματικού ελέγχου. Δεν μπορεί η προστασία μιας παραλίας να εξαρτάται αποκλειστικά από μια υποστελεχωμένη υπηρεσία που βρίσκεται μακριά από το πρόβλημα.
ΑΠΕ με χωροταξικό σχεδιασμό και συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών
Η ενεργειακή μετάβαση είναι αναγκαία. Δεν μπορεί όμως να γίνεται εις βάρος του φυσικού και πολιτιστικού κεφαλαίου των νησιών ούτε χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των κατοίκων.
Στήριξη του πρωτογενούς τομέα
Γεωργία, κτηνοτροφία και αλιεία δεν είναι μουσειακά κατάλοιπα της νησιωτικής ζωής. Είναι παραγωγικός πλούτος και στοιχείο της ανθεκτικότητας των νησιωτικών κοινωνιών.
Βιώσιμο τουριστικό μοντέλο
Η επιτυχία ενός νησιού δεν μπορεί να μετριέται μόνο από τον αριθμό των επισκεπτών. Πρέπει να μετριέται και από το αν μπορεί να τους φιλοξενήσει χωρίς να καταρρεύσουν το νερό, η ενέργεια, οι υποδομές, η κατοικία και η ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Ειδικά για τη Νάξο και το ζήτημα των ΑΠΕ
Επειδή στα δύο κείμενα γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στη Νάξο και στην εγκατάσταση αιολικών πάρκων, θεωρώ ότι χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση.
Η Νάξος δεν είναι μια κοινωνία που σιωπά.
Το Δημοτικό Συμβούλιο Νάξου και Μικρών Κυκλάδων έχει ήδη λάβει ομόφωνη απόφαση κατά της μετατροπής της Νάξου σε περιοχή εγκατάστασης αιολικών πάρκων, ενώ η αντίδραση της τοπικής κοινωνίας και των συλλογικών φορέων έχει εκφραστεί με πολλούς τρόπους, μεταξύ άλλων και μέσα από δημόσιο ψήφισμα πολιτών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το ζήτημα τελείωσε. Αντιθέτως.
Σημαίνει ότι τώρα χρειάζεται τεκμηριωμένη συνέχεια, θεσμική διεκδίκηση και πολιτικός σχεδιασμός, ώστε η ενεργειακή μετάβαση να μη μετατραπεί σε άναρχη εγκατάσταση ενεργειακών υποδομών εις βάρος του φυσικού και πολιτιστικού κεφαλαίου του νησιού.
Η θέση μου είναι σαφής:
Η ενεργειακή μετάβαση είναι αναγκαία. Η ενεργειακή εγκατάσταση χωρίς χωροταξικό σχεδιασμό, φέρουσα ικανότητα, προστασία του τοπίου και ουσιαστική συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας δεν είναι βιώσιμη νησιωτική πολιτική.
Δεν χρειάζεται, επίσης, να αντιμετωπίζουμε συλλήβδην όλες τις ΑΠΕ ως εχθρό. Χρειαζόμαστε καθαρή ενεργειακή πολιτική για τα νησιά, με προτεραιότητα στην ενεργειακή αυτονομία, στις ενεργειακές κοινότητες, στην αποθήκευση, στην εξοικονόμηση και σε έργα που λαμβάνουν υπόψη τη φέρουσα ικανότητα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε νησιού.
Άλλο ενεργειακή μετάβαση και άλλο ενεργειακή επιβάρυνση των νησιών.
Και μια θεσμική παρατήρηση
Επειδή στα συγκεκριμένα κείμενα γίνεται αναφορά σε κομματικές οργανώσεις και τοπικές κομματικές δομές, θεωρώ αυτονόητο ότι, όπου αυτές λειτουργούν, πρέπει να υπάρχει στενή συνεργασία και συνεχής ενημέρωση με την αρμόδια Θεματική Ομάδα Νησιωτικής Πολιτικής.
Η νησιωτικότητα είναι σύνθετο και εξειδικευμένο πεδίο πολιτικής. Δεν μπορεί κάθε τοπική οργάνωση να αναγκάζεται να ανακαλύπτει εκ νέου τις προτάσεις, που έχουν ήδη επεξεργαστεί οι αρμόδιες θεματικές δομές.
Η συνεργασία μεταξύ τοπικών οργανώσεων και θεματικών ομάδων δεν είναι τυπική διαδικασία.
Είναι προϋπόθεση για να υπάρχει ενιαία, τεκμηριωμένη και συνεκτική πολιτική πρόταση.
Και αυτό αφορά όχι μόνο τις Κυκλάδες. Αφορά όλα τα νησιά της χώρας.
Γιατί η νησιωτικότητα δεν μπορεί να είναι υπόθεση ενός νησιού, ενός νομού ή μιας τοπικής οργάνωσης.
Είναι εθνική πολιτική.
Και η Ευρώπη ήδη προχωρά
Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι το 2026 η Ευρωπαϊκή Ένωση έκανε ένα σημαντικό βήμα, που αφορά άμεσα το μέλλον των νησιωτικών κοινωνιών.
Στις 10 Ιουνίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρώτη ειδική Στρατηγική της ΕΕ για τα Νησιά και τις παράκτιες κοινότητες, αναγνωρίζοντας τις μόνιμες και ιδιαίτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι νησιωτικές περιοχές, όπως η γεωγραφική απομόνωση, το υψηλό κόστος μεταφορών, τα κενά συνδεσιμότητας, η δημογραφική υποχώρηση, η κλιματική αλλαγή, η ενεργειακή ασφάλεια και η πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες.
Η ευρωπαϊκή προσέγγιση εστιάζει σε τέσσερις βασικούς άξονες: οικονομική ανάπτυξη και συνδεσιμότητα, ενεργειακή ασφάλεια και κλιματική ανθεκτικότητα, κοινωνίες και δημογραφία, ασφάλεια και ετοιμότητα απέναντι σε κρίσεις.
Ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έχει ήδη ζητήσει ένα «Islands Pact» και ένα αντίστοιχο νομοθετικό πλαίσιο, το «Islands Act», με την εφαρμογή μιας ρήτρας νησιωτικότητας (insularity clause), ώστε οι ιδιαίτερες ανάγκες και οι μόνιμοι περιορισμοί των νησιών να ενσωματώνονται συστηματικά στις ευρωπαϊκές πολιτικές για τη συνοχή, τις μεταφορές, την ενέργεια, τις κρατικές ενισχύσεις, το περιβάλλον και τις θαλάσσιες υποθέσεις.
Η Ελλάδα, ως κατεξοχήν νησιωτική χώρα της Ευρώπης, οφείλει όχι απλώς να παρακολουθεί αυτή τη συζήτηση, αλλά να πρωταγωνιστήσει στη διαμόρφωση και την εφαρμογή της νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής.
Και εδώ υπάρχει μια ιδιαίτερη πολιτική δυνατότητα για τους Δημοκράτες – Προοδευτικό Κέντρο.
Ο πρόεδρος των ΔΗΜΟΚΡΑΤΩΝ, Στέφανος Κασσελάκης, με την εκλογή του στη θέση του αντιπροέδρου του Ευρωπαϊκού Δημοκρατικού Κόμματος (EDP), διαθέτει πλέον έναν ακόμη ισχυρότερο θεσμικό δίαυλο στο ευρωπαϊκό επίπεδο.
Αυτό δημιουργεί μια ουσιαστική δυνατότητα: οι προτάσεις, που έχουν ήδη επεξεργαστεί οι θεματικές ομάδες του κόμματος για τη νησιωτικότητα να μην παραμείνουν απλώς ελληνικές προτάσεις, αλλά να μεταφερθούν στο ευρωπαϊκό επίπεδο και να διεκδικηθεί η ενσωμάτωσή τους στις ευρωπαϊκές πολιτικές.
Η ευρωπαϊκή στρατηγική, για τα νησιά δεν πρέπει να είναι απλώς κάτι, που η Ελλάδα θα παρακολουθεί.
Πρέπει να είναι πεδίο στο οποίο η Ελλάδα και οι ελληνικές πολιτικές δυνάμεις θα καταθέσουν συγκεκριμένες προτάσεις και θα διεκδικήσουν συγκεκριμένες λύσεις.
Και εδώ υπάρχει πλέον η δυνατότητα οι προτάσεις της ελληνικής νησιωτικής πολιτικής να αποκτήσουν ευρωπαϊκή φωνή.
Γιατί όταν μια πολιτική πρόταση υπάρχει ήδη, το επόμενο βήμα δεν είναι να την ξαναδιατυπώνουμε.
Είναι να τη διεκδικήσουμε εκεί όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις και να την κάνουμε πράξη.
Γιατί τώρα υπάρχει μια μεγάλη ευκαιρία:
η νησιωτικότητα μπορεί να πάψει να αντιμετωπίζεται ως εξαίρεση και να γίνει αυτό που πραγματικά είναι — μια ολοκληρωμένη πολιτική ανάπτυξης, ανθεκτικότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης.
Γι’ αυτό θεωρώ ότι η πολιτική συζήτηση για τα νησιά πρέπει επιτέλους να περάσει:
από την καταγγελία στην πρόταση, από την αποσπασματική αντιμετώπιση στον στρατηγικό σχεδιασμό, από τις οριζόντιες πολιτικές στην πραγματική εφαρμογή της συνταγματικής επιταγής της νησιωτικότητας.
Και κυρίως:
από το «αποφασίζουμε για τα νησιά» στο «σχεδιάζουμε μαζί με τα νησιά».
Γιατί η Νάξος αξίζει να ακούγεται.
Οι Κυκλάδες αξίζουν να ακούγονται.
Αλλά και το τελευταίο μικρό νησί της Ελλάδας έχει ακριβώς το ίδιο δικαίωμα να βρίσκεται στον σχεδιασμό της εθνικής νησιωτικής πολιτικής.
Αυτό σημαίνει για μένα πραγματική νησιωτικότητα.
Κατερίνα Γιαννακά, πρώην υπεύθυνη Θεματικής Ομάδας Νησιωτικής Πολιτικής
Δημοκράτες – ΠΚ