Η Meta Platforms απέρριψε τις κατηγορίες ότι σχεδίασε σκόπιμα το Facebook και το Instagram με στόχο να εθίσει παιδιά και εφήβους στις πλατφόρμες της, επιδιώκοντας την αύξηση των κερδών της. Η υπόθεση, που ενδέχεται να έχει σημαντικές συνέπειες για τη λειτουργία ορισμένων από τις δημοφιλέστερες εφαρμογές στον κόσμο, ξεκίνησε την Τρίτη (18/08) σε ομοσπονδιακό δικαστήριο της Καλιφόρνια.
Στο επίκεντρο της δίκης βρίσκεται αγωγή που έχει καταθέσει μια δικομματική ομάδα 29 πολιτειών των ΗΠΑ. Οι πολιτείες κατηγορούν τη Meta ότι οι πλατφόρμες της έχουν σχεδιαστεί με τρόπο που ενθαρρύνει την παρατεταμένη χρήση από ανηλίκους, ενώ παράλληλα υποστηρίζουν ότι η εταιρεία παραβίασε την ομοσπονδιακή νομοθεσία σχετικά με τη συλλογή και χρήση προσωπικών δεδομένων παιδιών.
Οι κατηγορίες κατά της Meta
Καλιφόρνια, Κολοράντο, Κεντάκι και Νιου Τζέρσεϊ πρωτοστατούν στην υπόθεση, υποστηρίζοντας ότι η Meta σχεδίασε το Facebook και το Instagram ώστε να προσελκύει και να διατηρεί νεαρούς χρήστες, παρά τις επιπτώσεις που, σύμφωνα με τις πολιτείες, μπορεί να έχει η χρήση τους στην ψυχική υγεία.
Οι πολιτείες συνδέουν τη λειτουργία των πλατφορμών με προβλήματα όπως το άγχος και η κατάθλιψη, ενώ υποστηρίζουν ότι η εταιρεία παραπλάνησε το κοινό σχετικά με την ασφάλεια των υπηρεσιών της.
Η αναπληρώτρια γενική εισαγγελέας της Καλιφόρνια, Μέγκαν Ο'Νιλ, δήλωσε κατά την έναρξη της διαδικασίας ότι το επιχειρηματικό μοντέλο της Meta βασιζόταν στην προσπάθεια να «παγιδεύει τους χρήστες, να τους κρατάει για όσο περισσότερο μπορούν, να συλλέγει τα δεδομένα τους και στη συνέχεια να κρύβει την αλήθεια από το κοινό».
Όπως υποστήριξε, η στρατηγική αυτή «λειτούργησε ιδιαίτερα καλά για τα παιδιά», καθώς η Meta χρειαζόταν τους νεαρούς χρήστες και παράλληλα έπρεπε να καθησυχάζει γονείς και άλλους ενδιαφερόμενους ότι οι πλατφόρμες της ήταν ασφαλείς.
Η υπεράσπιση της Meta
Η Meta, από την πλευρά της, απορρίπτει τις κατηγορίες. Ο δικηγόρος της εταιρείας, Πολ Σμιτ, αναγνώρισε ότι ορισμένοι χρήστες αντιμετωπίζουν προβλήματα κατά τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, υποστήριξε όμως ότι τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δεν αποδεικνύουν σαφή αιτιώδη σχέση μεταξύ της χρήσης των social media από εφήβους και της επιδείνωσης της ευεξίας τους.
Ο Σμιτ τόνισε επίσης ότι ο διευθύνων σύμβουλος της Meta, Μαρκ Ζούκερμπεργκ, συμμερίζεται την ανάγκη βελτίωσης των υπηρεσιών της εταιρείας και υποστήριξε ότι η Meta δεν έχει κανένα συμφέρον να καταστήσει τις πλατφόρμες της επικίνδυνες για τους χρήστες. «Δεν πιστεύουν ότι θα τα πάνε καλά αν οι άνθρωποι δεν τους αρέσει η υπηρεσία τους», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η δίκη αναμένεται να διαρκέσει περίπου έξι εβδομάδες. Οι ένορκοι αναμένεται να εκδώσουν συμβουλευτική ετυμηγορία, η οποία δεν θα είναι δεσμευτική, αλλά θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη από την περιφερειακή δικαστή των ΗΠΑ, Yvonne Gonzalez Rogers, η οποία θα έχει τον τελικό λόγο για την ευθύνη της Meta.
Σε περίπτωση που η εταιρεία κριθεί υπεύθυνη, η δικαστής θα μπορούσε να επιβάλει σημαντικές αστικές κυρώσεις, αλλά και να διατάξει αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του Facebook και του Instagram.
Η Meta έχει υποστηρίξει ότι οι πιθανές κυρώσεις θα μπορούσαν να φτάσουν έως και τα 1,4 τρισεκατομμύρια δολάρια, ποσό που προσεγγίζει την αγοραία αξία της εταιρείας. Οι πολιτείες, ωστόσο, εκτιμούν ότι το ποσό θα μπορούσε να είναι σημαντικά χαμηλότερο, περίπου 200 δισ. δολάρια.
Παράλληλα, οι τέσσερις πολιτείες ζητούν να υπάρξουν συγκεκριμένες αλλαγές στις πλατφόρμες, μεταξύ άλλων η κατάργηση των likes και της λειτουργίας ατελείωτης κύλισης, η θέσπιση χρονικών περιορισμών για νεότερους χρήστες και αυστηρότερα μέτρα ώστε παιδιά κάτω των 13 ετών να μην αποκτούν πρόσβαση στις υπηρεσίες.
Στο επίκεντρο πρώην μηχανικός της Meta
Μετά τις εναρκτήριες αγορεύσεις, πρώτος μάρτυρας των πολιτειών ήταν ο πρώην μηχανικός ασφαλείας της Meta, Arturo Bejar, ο οποίος έχει καταθέσει εναντίον της εταιρείας σε τέσσερις διαφορετικές δίκες.
Ο Bejar υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι η Meta γνώριζε πως τα εργαλεία προστασίας των παιδιών δεν λειτουργούσαν επαρκώς. Κατά την κατάθεσή του, υποστήριξε ότι η εταιρεία υιοθετούσε μια προσέγγιση «μην ρωτάτε, μην λέτε» σε ό,τι αφορά την παρουσία παιδιών κάτω των 13 ετών στις πλατφόρμες.
Αναφέρθηκε επίσης στο εσωτερικό σύνθημα «move fast and break things» («κινηθείτε γρήγορα και σπάστε τα πράγματα»), υποστηρίζοντας ότι προϊόντα, όπως τα σύντομα βίντεο Reels, κυκλοφόρησαν χωρίς η ασφάλεια των ανηλίκων να αποτελεί εξαρχής βασική προτεραιότητα στον σχεδιασμό τους. «Το Instagram ήταν σαν ναρκωτικό», υποστηρίζουν οι πολιτείες
Στη διάρκεια της δίκης αναμένεται να καταθέσουν, μεταξύ άλλων, ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ και ο επικεφαλής του Instagram, Άνταμ Μόσερι.
Η Ο'Νιλ υποστήριξε ότι η Meta μελετούσε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο εγκέφαλος των παιδιών και πώς αυτά αντιδρούν στα διαδικτυακά ερεθίσματα, προκειμένου να αυξήσει τον χρόνο που περνούν στις εφαρμογές της.
Σύμφωνα με τις πολιτείες, σε εσωτερική επικοινωνία της εταιρείας γινόταν αναφορά στον στόχο αύξησης του «χρόνου που αφιερώνουν οι έφηβοι» στις πλατφόρμες, ενώ εργαζόμενοι φέρονται να παρομοίαζαν το Instagram με «ναρκωτικό» και τους εαυτούς τους με «εκμεταλλευτές».
Η Meta απαντά ότι τέτοιες αναφορές ενδέχεται να αποτελούν απλώς «χαλαρή» γλώσσα μεταξύ εργαζομένων και υποστηρίζει ότι οι πλατφόρμες της δεν προκαλούν εθισμό.
Συγκεντρώσεις έξω από το δικαστήριο
Την ίδια ώρα, επικριτές της Meta συγκεντρώθηκαν έξω από το δικαστήριο, μεταφέροντας προσωπικές ιστορίες για τις επιπτώσεις των social media σε παιδιά και εφήβους.
Μεταξύ αυτών ήταν η Mary Rodee, ο 15χρονος γιος της οποίας, Riley Basford, αυτοκτόνησε το 2021, αφού, σύμφωνα με την ίδια, έπεσε θύμα κακοποίησης από θηρευτή στο Facebook. «Το αποκαλούν αυθόρμητη αυτοκτονία», δήλωσε. «Το αποκαλώ αυτό που ήταν, το προβλέψιμο αποτέλεσμα ενός συστήματος που προστατεύει τις εταιρείες αντί για τα παιδιά».
Η συγκεκριμένη αγωγή κατατέθηκε το 2023, δύο χρόνια μετά την κατάθεση της πληροφοριοδότριας της Meta, Frances Haugen, ενώπιον επιτροπής της Γερουσίας των ΗΠΑ. Η Haugen είχε υποστηρίξει ότι η εταιρεία γνώριζε πως τα προϊόντα της μπορούσαν να είναι επιβλαβή για παιδιά και εφήβους και ότι διέθετε τρόπους για να τα καταστήσει ασφαλέστερα, χωρίς όμως να προχωρά στις απαραίτητες αλλαγές.
Η Meta και άλλες μεγάλες εταιρείες του κλάδου, όπως η Snap, η ByteDance και η Alphabet, βρίσκονται αντιμέτωπες με χιλιάδες αγωγές από πολιτείες, δήμους, σχολικές περιφέρειες και ιδιώτες σχετικά με τις επιπτώσεις των social media στους νέους.
Οι πρόσφατες δικαστικές εξελίξεις ενισχύουν την πίεση προς τις εταιρείες τεχνολογίας. Τον Μάρτιο, δικαστήριο του Λος Άντζελες διέταξε τη Meta και την Google να καταβάλουν 6 εκατ. δολάρια σε 20χρονη γυναίκα, η οποία υποστήριξε ότι εθίστηκε στο Instagram και το YouTube από την παιδική της ηλικία.
Νωρίτερα τον ίδιο μήνα, δικαστής στο Νέο Μεξικό διέταξε τη Meta να καταβάλει 567 εκατ. δολάρια για την αντιμετώπιση ζητημάτων ψυχικής υγείας εφήβων, ενώ ο γενικός εισαγγελέας του Τενεσί έχει επίσης καταθέσει αγωγή κατά της εταιρείας με παρόμοιες κατηγορίες.
Η εξέλιξη της δίκης στην Καλιφόρνια αναμένεται πλέον με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς το αποτέλεσμά της θα μπορούσε να επηρεάσει όχι μόνο τη Meta, αλλά συνολικά τον τρόπο με τον οποίο οι μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης σχεδιάζουν και λειτουργούν τις υπηρεσίες τους για παιδιά και εφήβους.