Ήταν μια συνηθισμένη βουτιά για ψάρεμα. Μόνο που στον βυθό της Άνδρου ο Δημοσθένης Αδάμης θα αντίκριζε κάτι που, όπως λέει, αποτέλεσε ίσως την πιο σημαντική στιγμή στα 30 χρόνια που βρίσκεται στη θάλασσα.
Ο ψαροντουφεκάς και εκπαιδευτής επαγγελματικής κατάδυσης εντόπισε το 2018, σε βάθος περίπου 42-44 μέτρων, έναν σχηματισμό που αρχικά έμοιαζε με βράχια.
«Σε πιάνει πραγματικά ανατριχίλα εκείνη τη στιγμή που το αντικρίζεις. Όταν αντιλήφθηκα ότι δεν είναι ένας όγκος από βράχια, αλλά πρόκειται για ναυάγιο με αμφορείς, ένιωσα πολύ έντονα συναισθήματα», είπε μιλώντας στον ΣΚΑΪ και στους δημοσιογράφους Τίνα Μιχαηλίδου και Κωνσταντίνο Δαυλό.
Το ναυάγιο αναφέρθηκε στην Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων το 2021, ενώ το φετινό καλοκαίρι ο κ. Αδάμης επέστρεψε στο σημείο μαζί με τους αρχαιολόγους και τους υπέδειξε ακριβώς τη θέση του ναυαγίου.
Ένα πλοίο που χάθηκε πριν από περίπου 2.400 χρόνια
Από το ξύλινο σκαρί του πλοίου δεν έχει απομείνει τίποτα. Στον βυθό, όμως, παραμένει συγκεντρωμένο μεγάλο μέρος του φορτίου του.
Η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων εκτιμά ότι στον χώρο βρίσκονται περίπου 600 έως 650 εμπορικοί οξυπύθμενοι αμφορείς. Το φορτίο περιλαμβάνει τουλάχιστον τρεις διαφορετικούς τύπους αμφορέων, μεταξύ άλλων από τη Μένδη και την Πεπάρηθο. Στην περιοχή εντοπίστηκαν επίσης τμήμα μολύβδινου στελέχους άγκυρας και λίθοι που ενδέχεται να αποτελούσαν μέρος του έρματος του πλοίου.
Κατά την αυτοψία των αρχαιολόγων ανελκύθηκαν δειγματοληπτικά τρεις αμφορείς, ένας από κάθε τύπο, προκειμένου να μελετηθούν και να τεκμηριωθούν.
Οι αμφορείς χρονολογούνται στα τέλη του 5ου και στις αρχές του 4ου αιώνα π.Χ., τοποθετώντας το ναυάγιο στην περίοδο των ύστερων κλασικών χρόνων.
«Όπως βούλιαξε το κουφάρι του, το ξύλο μετά από 2.500 χρόνια έχει λιώσει, δεν υπάρχει πλέον και το εμπόρευμα έμεινε στοιβαγμένο, ακριβώς όπως ήταν μέσα στα αμπάρια», εξηγεί ο κ. Αδάμης.
Από την επιφάνεια, όπως περιγράφει, είναι ακόμη δυνατό να διακρίνει κανείς το περίγραμμα του πλοίου από τη διάταξη των αμφορέων, παρότι το ίδιο το σκαρί έχει πλέον χαθεί.
Οι ομοιότητες με το ναυάγιο της Περιστέρας
Το εύρημα παρουσιάζει, σύμφωνα με τον κ. Αδάμη, ομοιότητες με το γνωστό ναυάγιο της Περιστέρας στην Αλόννησο, ιδιαίτερα ως προς τους τύπους των αμφορέων.
«Πιθανότατα πρόκειται για την ίδια εμπορική γραμμή», εκτιμά, σημειώνοντας ότι το πλοίο μπορεί να κατευθυνόταν προς την περιοχή ή να ερχόταν από εκεί.
Οι συνθήκες υπό τις οποίες βυθίστηκε παραμένουν άγνωστες. Κακοκαιρία ή κάποιο άλλο πρόβλημα ενδέχεται να οδήγησε το εμπορικό πλοίο στον βυθό, όμως η περαιτέρω αρχαιολογική έρευνα αναμένεται να δώσει περισσότερες απαντήσεις.
Το Υπουργείο Πολιτισμού χαρακτηρίζει το εύρημα ιδιαίτερα σημαντικό για τη μελέτη του εμπορίου και της ναυσιπλοΐας κατά τους ύστερους κλασικούς χρόνους, ενώ η περαιτέρω μελέτη του αναμένεται να προσφέρει στοιχεία για το φορτίο και την προέλευση του πλοίου.
Για τον άνθρωπο που το αντίκρισε πρώτος, ωστόσο, η αρχαιολογική αξία του ευρήματος συνδέεται και με μια πολύ προσωπική στιγμή.
«Ίσως η πιο σημαντική στιγμή στα 30 χρόνια που βρίσκομαι στη θάλασσα. Είναι κάτι ξεχωριστό που δύσκολα, σπάνια συμβαίνει και ιδιαίτερα σε τέτοια βάθη», λέει ο Δημοσθένης Αδάμης.