Η Σύρος γίνεται για ακόμη μία χρονιά σημείο αναφοράς για το παγκόσμιο animation, καθώς το Διεθνές Φεστιβάλ Κινουμένων Σχεδίων Animasyros επιστρέφει στην Ερμούπολη από τις 21 έως τις 27 Σεπτεμβρίου, στην 19η διοργάνωσή του. Περισσότερες από 280 ταινίες καταξιωμένων και νέων δημιουργών από κάθε γωνιά του κόσμου, αφιερώματα, εκπαιδευτικά εργαστήρια, δράσεις της Αγοράς και πληθώρα παράλληλων εκδηλώσεων συνθέτουν το πρόγραμμα της φετινής διοργάνωσης, η οποία αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς συμπίπτει με τη συμπλήρωση 200 χρόνων από την ίδρυση της Ερμούπολης, ενώ ξεχωριστή θέση σε αυτό κατέχει φέτος η Ιρλανδία, ως τιμώμενη χώρα
Σχεδόν δύο δεκαετίες μετά την πρώτη του διοργάνωση, το Animasyros έχει μεγαλώσει μαζί με τη σκηνή του animation, με τη Σύρο να παραμένει στο επίκεντρο αυτής της διαδρομής, ως τόπος συνάντησης, έμπνευσης και γιορτής της δημιουργίας. Ο πρόεδρος του φεστιβάλ, Βασίλης Καραμητσάνης, μιλά στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων και στη Νάντια Μπακοπούλου για τη φετινή διοργάνωση, τη σχέση του Animasyros με την ιστορία και την ταυτότητα της Ερμούπολης, τη δυναμική της ιρλανδικής σκηνής αλλά και την 19χρονη πορεία του φεστιβάλ, πίσω από την οποία βρίσκεται μια σταθερή προσπάθεια να παραμένει ανοιχτό στη διαφορετικότητα, στον διάλογο και στις διεθνείς ανταλλαγές, διατηρώντας παράλληλα ισχυρό τον δεσμό του με την ελληνική δημιουργία.
Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη του Βασίλη Καραμητσάνη στη Νάντια Μπακοπούλου για το Αθηναΐκό - Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων
-Η φετινή διοργάνωση συμπίπτει με τα 200 χρόνια από την ονοματοδοσία και την ίδρυση της Ερμούπολης. Πώς θέλατε να συνομιλήσει το Animasyros με αυτή τη σημαντική επέτειο και, κυρίως, με την ίδια την ιστορία και την ταυτότητα της Σύρου;
Για εμάς, οι εορτασμοί για τα 200 χρόνια από την ονοματοδοσία της Ερμούπολης δεν είναι απλώς ένας θεματικός καμβάς. Προσπαθήσαμε, από την αρχή που ανακοινώθηκε από τον Δήμο Σύρου-Ερμούπολης η σημαντική για την πόλη αυτή επέτειος, να ενταχθούμε οργανικά στο επίσημο πρόγραμμα δράσεων των 200 χρόνων αλλά και να εντάξουμε οργανικά στις δράσεις του Φεστιβάλ κάτι από αυτή την ανάμνηση που σίγουρα φέρει το στίγμα της ιστορίας μιας μοναδικής πόλης. Μιας πόλης που, στα μέσα του 19ου αιώνα, έγινε τρόπον τινά «το Ντουμπάι της εποχής», η σημαντικότερη εμπορική και διπλωματική νησίδα του ελληνισμού, για τουλάχιστον 40 χρόνια, και έφτασε στο σημείο να αποτελεί το σημαντικότερο εμπορικό σημείο για την ανατολική Μεσόγειο περίπου από το 1840 μέχρι το 1870.
Εκτός όμως, από το ίδιο το Φεστιβάλ που έχει όλον αυτόν τον θεματικό μανδύα για τα 200 χρόνια της Ερμούπολης, στις 24 Ιουνίου διοργανώσαμε από κοινού με το Athens Digital Arts Festival, μια ειδική εκδήλωση, ανήμερα της ημέρας της ονοματοδοσίας (24 Ιουνίου 1826). Συγκεκριμένα, στην πρόσοψη του Θεάτρου Απόλλων επιμεληθήκαμε ένα αφιερωματικό video projection mapping, μέσα από το οποίο παρουσιάσαμε τις πρωτιές και τις σημαντικές στιγμές της Ερμούπολης σε αυτόν τον ρουν των 200 χρόνων. Νομίζω λοιπόν, ότι συνομιλούμε με οικειότητα αλλά και με θαυμασμό με μια ιστορία που είναι πολύ-πολύ ξεχωριστή, όχι μόνο για τις Κυκλάδες αλλά και για ολόκληρη την Ελλάδα, και κυρίως - κάτι που δεν ισχύει παντού σε όλη την Ελλάδα - η ιστορία αυτή αποτυπώνεται αδιατάρακτα μέσα από την αρχιτεκτονική, στην όψη της σπουδαίας αυτής θαλασσινής πολιτείας που είναι η Ερμούπολη, η πόλη του Ερμή.
-Το φεστιβάλ στρέφει φέτος το βλέμμα του στην Ιρλανδία, φιλοξενώντας ένα αφιέρωμα στη σύγχρονη ιρλανδική σκηνή animation. Τι ήταν αυτό που σας έκανε να επιλέξετε τη συγκεκριμένη χώρα και τι πιστεύετε ότι έχει να προσφέρει στο ελληνικό κοινό η γνωριμία με τη συγκεκριμένη σκηνή;
Κατ’ αρχάς να ξεκινήσουμε από το γεγονός ότι η Ιρλανδία είναι μία χώρα με αρκετά κοινά - όσο κι αν αυτό δεν φαίνεται, κι ας είναι μακριά γεωγραφικά για τα δεδομένα της Ευρώπης - με την Ελλάδα. Τι σημαίνει αυτό; Είναι μια νησιωτική χώρα, μία χώρα που αντιμετώπισε διαρθρωτικά προβλήματα χρέους, μια χώρα που πέρασε κρίση, βγήκε μεν πιο γρήγορα από μας απ’ αυτό αλλά πέρασε τις ίδιες προκλήσεις ως κοινωνία.
Είναι μία χώρα που δεν βρίσκεται στο κέντρο της ευρωπαϊκής ηπείρου και θα έλεγα ότι, πολλές φορές, αυτό αντικατοπτρίζεται και στην πολιτισμική δραστηριότητα και των δύο αυτών χωρών, δηλαδή πάντα είχαν ένα ισχυρό πολιτισμικό στίγμα αλλά βρίσκονταν και οι δύο στο απόκεντρο των ζυμώσεων του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Κι όμως, σήμερα η Ιρλανδία κάνει πολύ σημαντικά βήματα στο ανιμέισον, με αποτέλεσμα το ιρλανδικό ανιμέισον να θεωρείται από τα πιο σημαντικά με πολλές βραβεύσεις εντός και εκτός Ευρώπης. Μέχρι και στα Όσκαρ έχει φτάσει με υποψηφιότητες και βραβεία.
Εδώ και 10-12 χρόνια, εμείς στο Animasyros είχαμε ανιχνεύσει ότι η Ιρλανδία είναι μια χώρα με σπουδαία δυναμική και παρουσία και είχαμε ανταλλαγές, ξεκινώντας από το θρυλικό πλέον στούντιο Cartoon Saloon. Γεννήθηκε λοιπόν, η ιδέα να γίνει κάποια στιγμή ένα θεματικό αφιέρωμα για την Ιρλανδία. Και φέτος, η Πρεσβεία της Ιρλανδίας στην Αθήνα, με την οποία συνεργαζόμαστε εδώ και πολλά χρόνια μας εξέφρασε το ενδιαφέρον να είναι αυτή η τιμώμενη χώρα στο πλαίσιο του προγράμματος των πολιτιστικών εκδηλώσεων με αφορμή την Ιρλανδική Προεδρία στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κι εμάς μας φάνηκε μια εξαιρετική ευκαιρία! Και ήρθε και μία υποστήριξη μέσω της Πρεσβείας από το Culture Ireland, τον διεθνή πολιτισμικό οργανισμό της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας, και από το Animation Ireland, τον εθνικό φορέα για την προώθηση των κινουμένων σχεδίων. Κι έτσι μπορέσαμε και φτιάξαμε ένα αφιέρωμα που πατάει σχεδόν σε όλα τα προγραμματικά καλλιτεχνικά στοιχεία του Φεστιβάλ, με μέλη στις κριτικές επιτροπές, εκπαιδευτές στα εκπαιδευτικά εργαστήρια, φυσικά πολλές ταινίες, στούντιο, μια ειδική επαγγελματική εκδήλωση για τους προσκεκλημένους από την Ιρλανδία, που θα είναι πάνω από δέκα και οι οποίοι δεν είναι μόνο δημιουργοί αλλά και παραγωγοί, διανομείς, χρηματοδότες, άνθρωποι που ασχολούνται με την προώθηση αυτής της τέχνης παγκοσμίως με αυτά τα λαμπρά αποτελέσματα που είπαμε. Οπότε πιστεύουμε ότι το ιρλανδικό χρώμα θα υπάρχει παντού και για μας είναι πολύ σημαντικό που έχουμε αυτή τη χώρα ως τιμώμενη.
Τέλος, θα τολμούσαμε να αποκαλύψουμε μόνο για το ΑΠΕ ότι για του χρόνου έχει ήδη προγραμματιστεί ως τιμώμενη χώρα το Βέλγιο, μια άλλη σπουδαία χώρα στον τομέα του ανιμέισον με πολύ μακρά παράδοση.
-Το Animasyros έχει εξελιχθεί σε μια από τις μεγαλύτερες διεθνείς πλατφόρμες για το animation. Ποιος είναι σήμερα ο ρόλος που θέλετε να διαδραματίζει το φεστιβάλ στην ανάπτυξη της ελληνικής και ευρύτερης ευρωπαϊκής animation σκηνής;
Κατ’ αρχάς ευχαριστούμε για τα κολακευτικά λόγια, η αλήθεια είναι ότι προσπαθούμε να εξελισσόμαστε με baby steps, με μικρά βηματάκια κάθε χρόνο. Το Animasyros προσπάθησε περίπου στα 10 του χρόνια - τώρα βρισκόμαστε στη 19η του έκδοση - να δώσει ιδιαίτερη έμφαση στην προώθηση του ελληνικού ταλέντου σε ευρωπαϊκό και μεσογειακό επίπεδο, να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στο μεσογειακό κοινό και ιδίως στην ανατολική Μεσόγειο και νομίζω αυτό το καταφέραμε. Είμαστε σημείο αναφοράς για πολύ μεγάλο μέρος της μεσογειακής δημιουργικής σκηνής στο ανιμέισον και στις τρεις πλευρές της Μεσογείου. Τώρα, πώς όλο αυτό το πράγμα εντάσσεται σε κάποια φιλοδοξία... Πρέπει να σας πω ότι η απήχηση και το μέγεθος του Φεστιβάλ έχει ξεπεράσει και τις δυνατότητες αλλά και τις φιλοδοξίες μας. Άρα το μέλλον πρέπει να έχει μια πιο διαρθρωτική διάσταση, με την έννοια ότι το ίδιο το νησί - κι αυτό είναι το υπέροχο στην Ελλάδα - σου επιβάλλει μια κλίμακα που πρέπει να την κρατήσεις. Αν ξεφύγεις απ’ αυτή την κλίμακα, παύει να είναι λειτουργικό. Δεύτερον, στόχος μας είναι η στήριξη της ελληνικής δημιουργικότητας. Στο Animasyros, συχνά αναφέρουμε το ελληνικό ως «hellenic animation» περιλαμβάνοντας δηλαδή και Έλληνες που δεν ζουν στην Ελλάδα αλλά και στην Κύπρο, στη διασπορά κλπ. Άρα στόχος μας είναι το ελληνικό ανιμέισον να έχει αυτή αλλά και πιο ξεχωριστή θέση στο Φεστιβάλ. Και γι’ αυτό, συνεργαζόμαστε στενά με όλους τους δημιουργούς και τους επαγγελματίες και βεβαίως με την ASIFA Hellas - Ελληνική Ένωση Κινουμένων Σχεδίων. Στην ερώτηση ποιος είναι ο βασικότερος ρόλος που θα οραματιζόμουν να διαδραματίζει τώρα και στο άμεσο μέλλον το Animasyros, θα έλεγα ότι θα ήταν να διατηρήσει κάτι που είχε κατακτήσει από την αρχή: να είναι μια εστία αποδοχής της διαφορετικότητας, εστία διαλόγου, εστία ανταλλαγών και εστία ανακάλυψης νέων ερεθισμάτων στον τομέα του ανιμέισον και - βεβαίως - μια εορταστική εβδομάδα σε ένα πολύ όμορφο ελληνικό νησί, σε μια υπέροχη πόλη όπως είναι η Ερμούπολη στο υπέροχο νησί της Σύρου, προσβάσιμη σε όλους και σε όλες.
-Φέτος καταγράφηκαν περισσότερες από 3.000 υποβολές από 120 χώρες, ενώ η τελική επιλογή περιλαμβάνει περισσότερες από 280 ταινίες. Τι σας δείχνει αυτή η ανταπόκριση για τη θέση που έχει πλέον το Animasyros στον διεθνή χάρτη του animation και ποιο είναι το επόμενο βήμα που θέλετε να κάνετε;
Η αθρόα συμμετοχή είναι κάτι που φυσικά μας ικανοποιεί, μας τιμά αλλά δεν αποτελεί εγγύηση ότι το υλικό που υποβάλλεται είναι πάντα ποιοτικά αντάξιο αυτής της εντυπωσιακής ποσοτικής επίδοσης. Τι θέλω να πω με αυτό; Για πολλά χρόνια, το Animasyros ήταν από τα φεστιβάλ που δεν είχαν κανένα τέλος συμμετοχής για τις ταινίες. Με αποτέλεσμα να υποβάλλονται πάρα πολλές ταινίες και η πλατφόρμα που εξυπηρετεί τις υποβολές να μας επιβάλλει υποχρεωτικά τέλος συμμετοχής, το οποίο βέβαια μέχρι και σήμερα παραμένει σε μια πολύ χαμηλή ονομαστική τιμή - πολύ χαμηλότερη από πολλά φεστιβάλ. Και βεβαίως, παρέχουμε στους Έλληνες δωρεάν συμμετοχή. Η πραγματικότητα είναι ότι τα νούμερα συχνά στα οπτικοακουστικά φεστιβάλ είναι σημαντικά, είναι σίγουρα και ενδεικτικά και μπορεί να μας εντυπωσιάζουν, στην πράξη όμως, πρέπει κάποιος να βλέπει ανάμεσα στα τυχόν εντυπωσιακά μεγέθη και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των υποβολών. Αυτό που μπορούμε να πούμε είναι ότι, χρόνο με το χρόνο, το Φεστιβάλ αποκτά μια θέση στον παγκόσμιο χάρτη των φεστιβάλ, έχει καταστεί από τα σημαντικά φεστιβάλ στην Ευρώπη, το σημαντικότερο γεγονός για τα κινούμενα σχέδια στην Ελλάδα και στη Μεσόγειο. Η πραγματικότητα είναι ότι δεν έχουμε απόλυτη εικόνα γι’ αυτό που έχει συμβεί γιατί η ομάδα του Φεστιβάλ, τόσο εγώ και η Μαρία Ανεστοπούλου όσο και πολλοί από τους παλιούς συνεργάτες που παραμένουν για χρόνια στο Animasyros, το διαχειριζόμαστε ακόμα με την αγάπη και τη στοργή, θα έλεγα την αίσθηση ευαλωτότητας, σαν να έχουμε το μικρό μας παιδί στα χέρια μας. Άρα, όσα κάστρα κι αν έχουμε κατακτήσει, το Φεστιβάλ θα είναι πάντα το παιδάκι μας, και πάντα θα το θεωρούμε ότι είναι ένα οικείο, προσιτό και εύκολο να κατακτήσεις επίτευγμα.
Νάντια Μπακοπούλου
Photo Credit: Alexandros Petrakis- Inbulb Photography