Το ναυάγιο του Sea Diamond στον όρμο του Αθηνιού στη Σαντορίνη (από τις 5 Απριλίου 2007) παραμένει ένα από τα πιο σοβαρά και ακανθώδη περιβαλλοντικά ζητήματα για την Ελλάδα, σχεδόν δύο δεκαετίες μετά το συμβάν. Δεκαεννέα χρόνια κρατικής αδιαφορίας, κωλυσιεργίας, καθυστερήσεων και εμπαιγμού του Θηραϊκού λαού που απαίτησαν και συνεχίζουν να απαιτούν την ανέλκυση του Sea Diamond. Ψεύτικες υποσχέσεις από όλους του πολιτικούς που αναγκάστηκαν να ασχοληθούν με το θέμα και μπόλικη σιωπή και αδιαφορία από πολλούς άλλους που δεν ήθελαν ούτε να το συζητήσουν. Ένα συνεχόμενο κρυφτό πίσω από το πέπλο της Δικαιοσύνης που ακόμη προσπαθεί να κρίνει αν πρέπει ή όχι να ανελκυστεί το ναυάγιο και να απαλλάξουν τη Σαντορίνη και το Αιγαίο πέλαγος από άλλη μία ωρολογιακή τοξική βόμβα!
Δεκαεννέα ολόκληρα χρόνια μετά το ναυάγιο, κι όμως τίποτε δεν έχει αλλάξει:
Το ναυαγισμένο πλοίο Sea Diamond της Κυπριακής εταιρείας Louis Cruises, παραμένει στην Σαντορίνη, συνεχίζοντας να ρυπαίνει το βυθό και τη θαλάσσια στήλη της μοναδικής καλντέρας.
Το επιφανειακό φράγμα ανάσχεσης πετρελαιοειδών συνεχίζει να βρίσκεται αγκυροβολημένο επάνω από το ναυάγιο προσπαθώντας να περιορίσει τη ρύπανση από τα ελαιώδη και πισσώδη μίγματα που αναδύονται καθημερινά.
Το ρυπογόνο φορτίο στο εσωτερικό του πλοίου παραμένει πολύ μεγάλο και οι πολιτικοί μας στα αρμόδια υπουργεία, συνεχίζουν να σφυρίζουν αδιάφορα περιμένοντας να προκληθεί μία ακόμη μεγαλύτερη ρύπανση για να στείλουν για άλλη μία φορά τις εταιρείες απορρύπανσης να μαζέψουν ότι φαίνεται από την επιφάνεια τη θάλασσας…
Με λίγα λόγια η περιβαλλοντική πολιτική στην περίπτωση του ναυαγίου του Sea Diamond δεν βρίσκει γόνιμο έδαφος και η εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας για την ανέλκυση του πλοίου με έξοδα του πλοιοκτήτη έχει γραφτεί στις ελληνικές καλένδες…
Ποια είναι η κατάσταση σήμερα:
Α) Περιβαλλοντικός Κίνδυνος - Δυνατότητα ανέλκυσης: Οι πραγματογνωμοσύνες που ζητήθηκαν από το Εφετείο Πειραιώς έγιναν και οι πραγματογνώμονες που διόρισε το ίδιο δικαστήριο απεφάνθησαν ότι: «Η επιβάρυνση που έχει επιφέρει το ναυάγιο του «Sea Diamond» στην περιοχή είναι σαφής και ο μοναδικός τρόπος αποτροπής της, είναι η οριστική απομάκρυνση του. Κάθε άλλη καθυστέρηση ή ενέργεια θα έχει ως αποτέλεσμα την οικολογική και όχι μόνον καταστροφή της Καλντέρας». «Η τελική εξάλειψη των πιθανών κινδύνων ρύπανσης του ναυαγίου προσδιορίζεται χρονικά στα 420 χρόνια και συμπίπτει με τη χρονική έκταση στο μέλλον των επιβλαβών εκπομπών από το πλοίο αλλά και με το χρονικό σημείο κατά το οποίο το «σώμα» του πλοίου θα καταστεί αδρανές». «Ως βέλτιστη λύση (από περιβαλλοντικής απόψεως), προκρίνεται η ολική ανέλκυση του σκάφους».
Ταυτόχρονα σύμφωνα με τους πραγματογνώμονες που διόρισε το Τριμελές Εφετείο Πειραιά: «Με βάση τα υπάρχοντα δεδομένα, η ανέλκυση του ναυαγίου SEA DIAMOND είναι πρακτικώς εφικτή»
Β) Η Δικαστική Διαμάχη – Τελευταίες εξελίξεις:
Μετά από συνεχείς παλινωδίες της υποθέσεως, από το Πρωτοδικείο στο Εφετείο, από το Εφετείο στον Άρειο Πάγο και από εκεί πάλι πίσω στο εφετείο Πειραιώς για επανεκδίκαση, η Ελληνική Δικαιοσύνη ακόμη προσπαθεί να αποφασίσει αν πρέπει να εκδώσει οριστική εντολή ανέλκυσης του Sea Diamond και αν ναι, ποιος θα πληρώσει για αυτήν.
Αστικές Ευθύνες:
Το Τριμελές Εφετείο Πειραιώς – Ναυτικό Τμήμα, με την απόφαση 159/2023, απέρριψε την έφεση που άσκησε η πλοιοκτήτρια στην απόφαση 465/2014 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, και επιδίκασε υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου το ποσό των 6.000.000 ευρώ με το νόμιμο τόκο, ως αποζημίωση λόγω ηθικής βλάβης, αποδεχόμενο και βασιζόμενο πλήρως στα αποτελέσματα της πραγματογνωμοσύνης που αναφέρουμε παραπάνω. Δυστυχώς όμως, παραδόξως, το Ελληνικό Δημόσιο στην αγωγή του δεν απαίτησε από την πλοιοκτήτρια και τον ασφαλιστικό οργανισμό της και την ανέλκυση του ναυαγίου, παρόλο που εκείνο είναι ο πλέον αρμόδιος να το διεκδικήσει…
Μετά την απόφαση 350/9-7-2021 του Αστικού Εφετείου Πειραιώς που απέρριψε την αίτηση του Δήμου Θήρας για ανέλκυση του ναυαγίου και αποζημίωση λόγω ηθικής βλάβης, λόγω αναρμοδιότητας του Δήμου, ασκήθηκε αίτηση αναίρεσης της απόφασης προς τον Άρειο Πάγο και με την απόφαση 539/2024 ο Άρειος Πάγος διέταξε την επανεκδίκαση τη υποθέσεως στο Αστικό Εφετείο Πειραιώς από άλλους δικαστές. Η εκδίκαση της υποθέσεως έγινε Μάρτιο του 2025, και η απόφαση αναμένεται.
Ποινικές Ευθύνες:
Η ποινική διαδικασία τελείωσε με την απόφαση 515/2016 του Αρείου Πάγου και κατέδειξε ως ενόχους και υπεύθυνους του ναυαγίου τον Πλοίαρχο του μοιραίου κρουαζιερόπλοιου και τον Διευθυντή Επιχειρήσεων της οικονομικής συνδιαχειρίστριας εταιρείας της πλοιοκτήτριας.
Διοικητικές Ευθύνες:
Με την απόφαση 1820/2019 του Συμβουλίου της Επικρατείας δικαιώθηκαν οι κάτοικοι της Σαντορίνης που προσέφυγαν σε αυτό, επιδιώκοντας την ακύρωση της άρνησης της πολιτείας να εφαρμόσει το Νόμο 2881/2001 «Περί ανέλκυσης ναυαγίων». Σύμφωνα με την απόφαση αυτή, το Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας έχει άμεση και αυτοτελή υποχρέωση να κινήσει τις διαδικασίες ανέλκυσης του Sea Diamond.
Ειδικότερα, σύμφωνα με την απόφαση 1820/2019 του ΣτΕ: Οι αρχές, παρανόμως παρέλειψαν να επιληφθούν του από 11/10/2010 αιτήματος των Θηραίων πολιτών, να διαπιστώσουν αν συντρέχει πρακτική δυνατότητα ανελκύσεως του βυθισθέντος πλοίου και να διερευνήσουν τις περαιτέρω δυνατότητες που διαθέτουν βάσει του νόμου 2881/2001. Σύμφωνα με την απόφαση: «Το βυθισμένο ναυάγιο αποτελεί αυτοτελώς πηγή ρύπανσης για το θαλάσσιο περιβάλλον λόγω της έκλυσης τοξικών και επικίνδυνων ουσιών και απειλείται μεγαλύτερη οικολογική υποβάθμιση του θαλάσσιου περιβάλλοντος στο μέλλον λόγω της προϊούσας διάβρωσής του. Με την πάροδο των ετών, το ναυάγιο, μπορεί, ανάλογα με τις συνθήκες της συγκεκριμένης περιπτώσεως και την εκτίμηση της Διοίκησης, να θεωρηθεί «απόβλητο» κατά την έννοια της οδηγίας 2008/98/ΕΚ ή να θεωρηθεί ότι η απόρριψή του στη θάλασσα είναι πλέον «ηθελημένη»…
Μέχρι σήμερα το ΥΕΝ, αν και αποδέχεται μέσω της επιτροπής που σύστησε για το θέμα τα συμπεράσματα των πραγματογνωμόνων, δεν έχει εφαρμόσει την απόφαση 1820/2019 του Ε΄ Τμήματος του ΣτΕ και έπειτα από προσφυγή των κατοίκων στην Επιτροπή Συμμόρφωσης του ανωτάτου Διοικητικού Δικαστηρίου, με το Πρακτικό 21/2022, επιβλήθηκε στο ΥΕΝ το πρόστιμο των 5000€ καθώς δεν αιτιολογήθηκε επαρκώς η στάση της Διοίκησης. Σύμφωνα με το σκεπτικό του Δικαστηρίου «η κεντρική Διοίκηση, αν και κατέληξε στην τεχνική λύση της ανελκύσεως ως βέλτιστης για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του ναυαγίου, δεν προκύπτει ότι έχει ενεργοποιήσει τις προβλεπόμενες από το ν. 2881/2001 διαδικασίες, απευθύνοντας, και μάλιστα αζημίως για το Δημόσιο, έγγραφη πρόσκληση στον κύριο του ναυαγίου για την άμεση ανέλκυση και απομάκρυνση αυτού. Το Συμβούλιο διαπιστώνει πλημμελή συμμόρφωση του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής προς την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας»…
Το δικό μας Γενικό Συμπέρασμα:
«Ο Ρυπαίνων Πληρώνει» μας λέει ρητά ο νόμος 2881/2001 Περί Ανέλκυσης ναυαγίων, αλλά ουδείς τολμά μέχρι σήμερα να τον εφαρμόσει εις βάρος των εφοπλιστικών και ασφαλιστικών τους συμφερόντων…
Και ενώ η ρύπανση από το ναυάγιο του Sea Diamond είναι καθημερινό φαινόμενο μέσα στην αγκαλιά της Καλντέρας, ουδείς συζητά για αυτό. Το «ευαίσθητο» Υπουργείο Περιβάλλοντος, ενώ κάνει εξαγγελίες για την ανακύκλωση στη Σαντορίνη, και τον περιορισμό του πλαστικού, δεν θέλει ούτε να ακούει για το θέμα του ναυαγίου. Το αρμόδιο κατά το νόμο Υπουργείο Ναυτιλίας, αφού σταμάτησε το διαγωνισμό ανέλκυσης που είχε ξεκινήσει η Δημόσια Αρχή Λιμένων το 2019, με τη φθηνή δικαιολογία ότι αυτή είναι υποχρέωση του Λιμενικού Ταμείου Θήρας, τηρεί σιγή ιχθύος παρά την εκδήλωση αδυναμίας του ΛΤ Θήρας να διαχειριστεί περεταίρω την υπόθεση.
Λένε πως ο χρόνος γιατρεύει τις πληγές, αλλά στην προκειμένη περίπτωση μπορεί να επέρχεται η λήθη στη μνήμη των ανθρώπων, όμως το φυσικό περιβάλλον υποφέρει και κινδυνεύει όλο και περισσότερο από άλλη μία οικολογική καταστροφή. Υποχρεωτικά το ναυάγιο διαβρώνεται μέρα με τη μέρα και αναγκαστικά το ρυπογόνο φορτίο που περιέχει θα απελευθερωθεί κάποια στιγμή στο βυθό και τη θαλάσσια στήλη της Σαντορίνης. Και τότε, πάλι με καθυστέρηση θα τρέχουμε να μαζέψουμε όσα πετρελαιοειδή φαίνονται στις ακτές και την επιφάνεια της θάλασσας. Και τότε πάλι αργά, οι αρμόδιοι υπουργοί θα έρθουν με σπουδή και περισσή υποκρισία να δηλώσουν το ενδιαφέρον τους για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και τη «βιώσιμη ανάπτυξη» της Σαντορίνης… Χορτάσαμε όμως από υποσχέσεις και παχιά λόγια όλα αυτά τα χρόνια. Φτάνει πια!!
Και αναρωτιόμαστε: Γιατί άραγε σε κάθε περίπτωση σημαντικού εγκλήματος όπου εμπλέκονται μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα η Ελληνική κυβέρνηση δεν θέλει ή δεν μπορεί να εφαρμόσει την Ελληνική Νομοθεσία; Γιατί η Ελληνική Δικαιοσύνη καθυστερεί για δεκάδες χρόνια να εκδικάσει τέτοιες υποθέσεις και να τιμωρήσει τους ενόχους μέχρι να ξεχαστούν από τους πολίτες και οι υπεύθυνοι να «πέσουν στα μαλακά»; Γιατί οι νόμοι και τα άρθρα του Ελληνικού Συντάγματος μοιάζουν να αγνοούνται και να μην εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση σημαντικών κακουργημάτων κατά της ανθρώπινης ζωής ή του φυσικού περιβάλλοντος, που κλονίζουν τη χώρα και εμπλέκονται μεγάλα οικονομικά συμφέροντα;
Μέχρι σήμερα, φαίνεται πως η περίοδος των διαπλεκόμενων επιχειρηματικών συμφερόντων και της κρατικής αδράνειας, ακόμη καλά κρατεί. Φαίνεται πως η νομοθεσία και τα άρθρα του συντάγματος δεν μπορούν να έχουν την ίδια εφαρμογή σε όλες τις περιπτώσεις των παραβάσεων και των εγκλημάτων κατά του περιβάλλοντος, αλλά και της ίδιας της ανθρώπινης ζωής. Για άλλη μία φορά καλούμε την Πολιτεία, δια των αρμοδίων υπουργείων, της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου και του Δήμου Θήρας, να αναλάβει το ρόλο που της αναλογεί και να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων, προστατεύοντας το δίκαιο, τους πολίτες της χώρας και την ίδια την κληρονομιά της από τους επίδοξους κερδοσκόπους και την καταστροφή που φέρουν αυτοί στο βωμό του χρήματος.
Καλούμε το λαό της Σαντορίνης σε επαγρύπνηση. Απαιτούμε την άμεση ανέλκυση του ναυαγίου του Sea Diamond, ανεξαρτήτως του οικονομικού κόστους που θα επιφέρει αυτό στην πλοιοκτήτρια και τον αλληλοασφαλιστικό της οργανισμό, όπως γίνεται σε όλα τα ευνομούμενα και πολιτισμένα κράτη του κόσμου. Δεν μπορούμε να ανεχτούμε άλλο εμπαιγμό και κοροϊδία!! Δεκαεννέα χρόνια είναι ήδη πάρα πολλά!!
Ανελκύστε το «SEA DIAMOND». Σταματήστε άλλο ένα μεγάλο περιβαλλοντικό έγκλημα!
Μετά τιμής,
Συντονιστική Επιτροπή Αγώνα Θηραίων Πολιτών
για την Ανέλκυση του Κ/Ζ Sea Diamond