Η εγκύκλιος του ΕΟΔΥ για την τοξικότητα της πικροδάφνης, του φυτού που συναντάται σχεδόν παντού στην Ελλάδα, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Οι διευθυντές σχολείων καλούνται να εκριζώσουν το φυτό για την ασφάλεια των μαθητών, σύμφωνα με τις οδηγίες του Οργανισμού, ενώ ειδικοί της βοτανολογίας και του περιβάλλοντος κάνουν λόγο για «υπερβολή», υπογραμμίζοντας ότι η μαζική απομάκρυνσή του συνιστά περιβαλλοντικό έγκλημα.
Η Πανελλήνια Ένωση Επαγγελματιών Γεωτεχνικών και Επιχειρήσεων Πρασίνου (ΠΕΕΓΕΠ), σε ανακοίνωσή της, εκφράζει την αντίθεσή της στην οριζόντια σύσταση για απομάκρυνση και αντικατάσταση της πικροδάφνης. Η πρόεδρός της, Σταυρούλα Κατσογιάννη, είχε επισημάνει στα «ΝΕΑ» ότι η πρόταση για μαζικό ξερίζωμα εκατομμυρίων φυτών είναι «οικονομικά, πολιτισμικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά επιζήμια».
Όπως τόνισε, τα στοιχεία του ΕΟΔΥ δείχνουν ότι τα ποσοστά δηλητηριάσεων από πικροδάφνη είναι εξαιρετικά χαμηλά: «Από τις δηλητηριάσεις, όπως αυτές καταγράφονται από το Κέντρο Δηλητηριάσεων, μόνο το 1,1% προκαλείται από φυτά· από αυτό το ποσοστό, μόλις το 5% οφείλεται στην πικροδάφνη».
Η ΠΕΕΓΕΠ προτείνει ηπιότερα μέτρα, όπως ενημέρωση και εκπαίδευση, αντί για εκρίζωση. «Σε ένα σχολείο ήμουν μπροστά σε έναν φοίνικα», ανέφερε η κ. Κατσογιάννη, «ο ένας δάσκαλος έλεγε να τον βγάλουμε γιατί έχει αγκάθια, και ο άλλος ότι πρέπει τα παιδιά να μάθουν να μην τον πλησιάζουν. Έχει σημασία τι παιδιά θέλεις να μεγαλώσεις».
Αντιδράσεις από επιστημονικούς και περιβαλλοντικούς φορείς
Την αντίθεσή της εξέφρασε και η Ελληνική Βοτανική Εταιρεία, σημειώνοντας ότι το μήνυμα της εγκυκλίου δημιουργεί «άσκοπο πανικό και φόβο», αντί να εστιάζει στην ενημέρωση για τις πιθανές επιβλαβείς συνέπειες από την κατανάλωση του φυτού.
Στην εγκύκλιο του ΕΟΔΥ προτείνεται η απομάκρυνση της πικροδάφνης από σχολεία, πεζοδρόμια, πλατείες και άλλους δημόσιους χώρους. Ο Οργανισμός εξηγεί ότι ο γαλακτώδης χυμός του φυτού περιέχει τοξικές ουσίες, όπως η ολεανδρίνη, που μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές καρδιακές αρρυθμίες ή ακόμη και αιφνίδιο θάνατο.
Η σύσταση του ΕΟΔΥ και τα στατιστικά δεδομένα
Στην εγκύκλιο επισημαίνεται ότι τα παιδιά κινδυνεύουν κυρίως από κατάποση φύλλων ή ανθέων, ενώ οι ενήλικες μπορεί να εκτεθούν μέσω καπνού ή δερματικής επαφής. Για την πρόληψη, ο ΕΟΔΥ συστήνει:
1. Απομάκρυνση των φυτών πικροδάφνης από σχολεία, παιδικές χαρές και πάρκα, με αντικατάστασή τους από μη τοξικά φυτά.
2. Ενημέρωση εκπαιδευτικών, γονέων και δημοτικών υπαλλήλων για την αναγνώριση και ασφαλή διαχείριση του φυτού.
3. Εκπαίδευση των παιδιών ώστε να αποφεύγουν την επαφή με την πικροδάφνη.
4. Περίφραξη και σήμανση των περιοχών όπου δεν είναι δυνατή η άμεση απομάκρυνση.
Σύμφωνα με στοιχεία του Κέντρου Δηλητηριάσεων που παρατίθενται στην εγκύκλιο, καταγράφονται ετησίως 15-20 περιστατικά βρώσης πικροδάφνης, κυρίως από παιδιά, χωρίς να έχει χρειαστεί χορήγηση αντιδότου, καθώς τα συμπτώματα είναι ήπια.
«Δεν υπάρχει ανάλυση επικιδυνότητας από ΕΟΔΥ – Λιγοστές οι περιπτώσεις δηλητηρίασης» λένε οι ειδικοί του αστικού πρασίνου
Η εγκύκλιος έχει προκαλέσει αντιδράσεις και από τον Διεπιστημονικό Σύλλογο επιστημόνων και επαγγελματιών του αστικού πρασίνου, ο οποίος τονίζει ότι δεν υπάρχουν ιστορικά δεδομένα δηλητηριάσεων που να δικαιολογούν τόσο ριζικά μέτρα. Όπως αναφέρει, «το έγγραφο του ΕΟΔΥ δεν περιλαμβάνει ανάλυση επικινδυνότητας, που είναι το ουσιαστικό επιστημονικό στοιχείο για να τεκμηριωθεί η απειλή».
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία, σύμφωνα με τον Σύλλογο, δείχνουν ότι από 22.000 δηλητηριάσεις παιδιών κάθε χρόνο, μόλις 78 σχετίζονται με φυτά ή μανιτάρια, εκ των οποίων μόνο τέσσερις αποδίδονται στην πικροδάφνη.
Το ζήτημα έχει προκαλέσει έντονη δημόσια συζήτηση, με πολίτες, επιστήμονες και φορείς να διχάζονται ανάμεσα στην ανάγκη προστασίας της δημόσιας υγείας και τη διατήρηση ενός από τα πιο χαρακτηριστικά φυτά του ελληνικού τοπίου.