Με την έναρξη της θερινής περιόδου, οι μωβ μέδουσες επιστρέφουν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, καθώς οι καταγραφές τους σε ελληνικές θάλασσες αυξάνονται. Αν και η εμφάνισή τους δεν αποτελεί νέο φαινόμενο, εξακολουθούν να απασχολούν τόσο τους λουόμενους όσο και την επιστημονική κοινότητα, η οποία παρακολουθεί στενά την εξέλιξη των πληθυσμών τους και τους παράγοντες που επηρεάζουν την εξάπλωσή τους.
Το protothema.gr επικοινώνησε με τον θαλάσσιο βιολόγο Χρήστο Τακλή, ο οποίος μίλησε για τη φετινή εικόνα στις ελληνικές θάλασσες, τις περιοχές όπου καταγράφεται έξαρση του φαινομένου αυτήν την περίοδο, αλλά τον ρόλο που διαδραματίζουν οι πολίτες στη συλλογή πολύτιμων δεδομένων.
«Πράγματι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση του πληθυσμού. Αυτή την περίοδο έχουμε αυξημένο αριθμό καταγραφών στη Χαλκίδα, στη Νέα Αρτάκη και στα Πολιτικά. Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι σταθερή, καθώς ο πληθυσμός της Pelagia noctiluca μετακινείται με τα ανεμογενή θαλάσσια ρεύματα. Ως εκ τούτου, οι περιοχές που σήμερα καταγράφουν αυξημένες συγκεντρώσεις μπορεί μέσα σε λίγες ημέρες ή ακόμη και σε μία εβδομάδα να παρουσιάζουν εντελώς διαφορετική εικόνα», σημειώνει ο κ. Τακλής.
Νέα εργαλεία για την καταγραφή των μωβ μεδουσών
Πέρα από τη γνωστή εφαρμογή iNaturalist, μέσω της οποίας τα τελευταία χρόνια πολίτες και λουόμενοι καταγράφουν τις εμφανίσεις μωβ μεδουσών στις ελληνικές θάλασσες, φέτος λειτουργεί και η νέα πλατφόρμα pelagia.mermanconservation.co.uk.
Η συγκεκριμένη εφαρμογή συγκεντρώνει και επεξεργάζεται δεδομένα σε πραγματικό χρόνο, αντλώντας πληροφορίες τόσο από διαδικτυακές καταγραφές όσο και από την ομάδα «Μέδουσες στην Ελλάδα» στο Facebook, η οποία αριθμεί περισσότερα από 30.000 μέλη. Με τον τρόπο αυτό, επιστήμονες και πολίτες μπορούν να παρακολουθούν πιο άμεσα την εξέλιξη του φαινομένου και την κατανομή των πληθυσμών της μωβ μέδουσας στις ελληνικές θάλασσες.
Όπως εξηγεί ο κ. Τακλής «η πλατφόρμα έχει πλέον εξελιχθεί σημαντικά και προσφέρει πολύ περισσότερες δυνατότητες από μια απλή καταγραφή εμφανίσεων». Σύμφωνα με τον ίδιο, «οι χρήστες μπορούν να αξιοποιήσουν εργαλεία όπως ο θερμικός χάρτης, η αναζήτηση ανά περιοχή, αλλά και λειτουργίες που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη, όπως η προβλεψιμότητα. Παράλληλα, συνδυάζονται δορυφορικά δεδομένα με στοιχεία ανοικτού καιρού και θαλάσσιων ρευμάτων, παρέχοντας εκτιμήσεις για την πιθανή εξέλιξη και μετακίνηση των πληθυσμών των μεδουσών έως και πέντε ημέρες μπροστά».
Πώς τις ξεχωρίζουμε
Την ίδια ώρα, στην ιστοσελίδα παρέχονται χρηστικές οδηγίες για το πώς μπορεί κανείς να αναγνωρίσει τις μωβ μέδουσες, καθώς και πληθώρα άλλων πληροφοριών και πρακτικών συμβουλών που βοηθούν τους πολίτες να κατανοήσουν καλύτερα το φαινόμενο και να ανταποκρίνονται σωστά σε περίπτωση επαφής ή εντοπισμού τους.
Τα συμπτώματα του τσιμπήματος από μωβ μέδουσα
Σύμφωνα με τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας, τα συμπτώματα μετά από επαφή ή τσίμπημα από την μέδουσα μπορεί να είναι πόνος σαν κάψιμο, πολλές φορές έντονο κοκκίνισμα του δέρματος, και σε μερικές περιπτώσεις εμφάνιση σε μέρος του δέρματος σας το αποτύπωμα της μέδουσας, ναυτία, πτώση πίεσης, ταχυκαρδία, κεφαλαλγία, εμετός, διάρροια, σπασμός των βρόγχων, δύσπνοια.
Σε περίπτωση εμφάνισης συστηματικών συμπτωμάτων (σπάνια) όπως: υπόταση, βράχος φωνής, εισπνευστικός συριγμός, γενικευμένο αγγειοοίδημα – εκτεταμένο κνιδωτικό εξάνθημα, διαταραχές επιπέδου επικοινωνίας – συνείδησης, έμετος, είναι επιβεβλημένη η άμεση διακομιδή του ασθενούς στο νοσοκομείο.
Σε περίπτωση τσιμπήματος από μωβ μέδουσα:
-Απομακρύνετε τα τυχόν κολλημένα στο σώμα σας πλοκάμια. Όχι όμως με γυμνά χέρια, διότι αυτό θα οδηγήσει σε κόλλημα των πλοκαμιών στα χέρια και μεταφορά του ερεθισμού εκεί.
-Ξεπλύνετε την περιοχή του τσιμπήματος με άφθονο θαλασσινό νερό. Σε παλαιότερες πρακτικές προτεινόταν τρίψιμο με άμμο της περιοχής του δέρματος που είναι κολλημένα τα πλοκάμια της τσούχτρας αλλά σήμερα συστήνεται κυρίως απαλό πλύσιμο με θαλασσινό νερό. Μη χρησιμοποιείτε γλυκό νερό, διότι μπορεί να ενεργοποιήσει κεντριά που έχουν μείνει στο δέρμα.
-Τοποθετείστε στο σημείο του τσιμπήματος πάγο ή κρύες κομπρέσες. Αυτό περιορίζει τα τοπικά φαινόμενα από το δέρμα.
-Αλείψτε την πάσχουσα περιοχή με κορτιζονούχο κρέμα. Περιορίζει την τοπική φλεγμονώδη αντίδραση και ανακουφίζει γρήγορα από το τσούξιμο και την φαγούρα.
-Πάρτε κάποιο αντιισταμινικό χάπι. Με τα αντιισταμινικά αντιμετωπίζονται συστηματικότερα συμπτώματα όπως ο κνησμός. Η ανάγκη για φάρμακα τέτοιου είδους είναι μεγαλύτερη όσο μεγαλύτερη είναι η έκταση του προσβληθέντος δέρματος.
-Τέλος αν τα συμπτώματα είναι έντονα και ιδιαίτερα αν δεν υποχωρούν μετά την εφαρμογή των τοπικών μέτρων, μπορεί να χρειασθεί κάποια ένεση κορτιζόνης. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει οπωσδήποτε να πάτε στο νοσοκομείο ή να επισκεφθείτε κάποιο Κέντρο Υγείας.